Με κριτήριο την πλήρη άγνοια, σχετικά με το τι συμβαίνει κάθε φορά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, την οποία ομολόγησε ο κ. Bernanke, δεν είναι καθόλου λογικό το να εμπιστευόμαστε τα κράτη ή τις κυβερνήσεις, όταν εγγυώνται τις καταθέσεις
(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
.
“Η απελευθέρωση των τραπεζών από τις παλαιότερες κανονιστικές ρυθμίσεις, έβαλλε τους τροφίμους επικεφαλείς του φρενοκομείου” (C. Ferguson).
.
Άρθρο
Ο κ. Bernanke, έχοντας αποχωρήσει πλέον από τη Fed, έδωσε τις δικές του εξηγήσεις σε πρόσφατη ομιλία του (video), όσον αφορά τα μεγαλύτερα σφάλματα στη διαχείριση της κρίσης χρέους εκ μέρους της κεντρικής τράπεζας. Στο πρώτο μέρος της εισήγησης του (πηγή), αναφέρθηκε στον πανικό του 1907 – ο οποίος έχει πολλά κοινά σημεία, με την χρηματοπιστωτική κρίση του 2007/08.
.
Στα πλαίσια αυτά, ανέφερε πέντε διαφορετικές φάσεις, οι οποίες παρατηρούνται σε κάθε χρηματοπιστωτική κρίση. Οι φάσεις αυτές είναι κατά τον ίδιο οι εξής:
(α) Οι ζημίες (looses): Όπως είναι γνωστό, οι μετοχές στα χρηματιστήρια κατέρρευσαν απότομα το 1907, με αποτέλεσμα να προκληθούν μεγάλες ζημίες στους επενδυτές.
(β) Οι τραπεζικές επιθέσεις (Bank runs): Οι καταθέτες εφόρμησαν βίαια στις τράπεζες, φοβούμενοι από την πτώση των τιμών των μετοχών, ζητώντας τα χρήματα τους – γεγονός που μάλλον επεξηγεί τις προσπάθειες χειραγώγησης των χρηματιστηρίων μετά την κρίση του 2007, εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών (άρθρο).
(γ) Οι καταναγκαστικές πωλήσεις (fire sales): Τα υπό πίεση χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ήταν υποχρεωμένα να πουλήσουν στοιχεία του ενεργητικού τους, για να μπορέσουν να διατηρήσουν τη ρευστότητα τους – με αποτέλεσμα να συνεχιστεί η πτώση των τιμών στα χρηματιστήρια και γενικότερα στα διάφορα περιουσιακά στοιχεία.
(δ) Η μετάδοση της κρίσης (contagion): Το ξεπούλημα έπληξε σημαντικά την εμπιστοσύνη των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έπαψαν να εμπιστεύονται μόνο τις αδύναμες τράπεζες, αλλά ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
(ε) Οι ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις (broad economic effects): Η αδυναμία του οικονομικού συστήματος οδήγησε σε μία βαθιά, καταστροφική ύφεση.
.
Ο κ. Bernanke τόνισε βέβαια στην ομιλία του πως οι διαπιστώσεις της ανάλυσης του δεν είναι καινούργιες, αλλά πολύ καλά γνωστές από το παρελθόν. Όφειλε λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς γιατί δεν υπήρξαν αντιδράσεις – γιατί δηλαδή δεν είχαν υιοθετηθεί τα κατάλληλα μέτρα, πριν ξεσπάσει η κρίση του 2007/08. Στα πλαίσια αυτά είπε τα εξής:
(α) Δεν καταλάβαμε έγκαιρα πόσο είχαν επιδεινωθεί τα οικονομικά των τραπεζών, από τις ζημίες στην αγορά των ενυπόθηκων δανείων. Υποθέσαμε δηλαδή ότι, όπως ακριβώς συνέβη με το σπάσιμο της φούσκας του διαδικτύου (άρθρο), θα προκαλούνταν μόνο λογιστικές ζημιές (loss of paper wealth).
(β) Οι κρατικές υπηρεσίες δεν ήταν οι μοναδικές, οι οποίες είχαν υποτιμήσει σημαντικά το ρίσκο – αφού και οι ίδιες οι τράπεζες δεν είχαν κατανοήσει την επικίνδυνη εξάρτηση τους από την αγορά ενυπόθηκων δανείων. Όταν ρωτούσε κανείς τις τράπεζες, η απάντηση τους ήταν σταθερά πως είχαν τα πάντα υπό τον έλεγχο τους. Ειδικότερα είπε τα εξής:
.
“Στην αρχή της κρίσης, η γενική άποψη που επικρατούσε ήταν πως οι τιμές των ακινήτων μπορεί να μειώνονταν σημαντικά, αλλά οι επιπτώσεις δεν θα ήταν διαφορετικές από αυτές κατά το σπάσιμο της φούσκας του διαδικτύου. Θα μπορούσαν δηλαδή να προκαλέσουν λογιστικές ζημίες – να επηρεάσουν τις καταναλωτικές δαπάνες και να επιβραδύνουν την οικονομία, αλλά τίποτα περισσότερο.
Ούτε εμείς λοιπόν, οι ρυθμιστικές αρχές, ούτε οι ίδιες οι τράπεζες δεν εκτιμούσαν πως θα προκληθούν πραγματικές ζημίες – σημαντικές απώλειες πλούτου. Όταν μιλούσαμε με τις τράπεζες, ρωτώντας τες τι θα συνέβαινε εάν οι τιμές των ακινήτων έπεφταν κατά -30%, μας έλεγαν «τίποτα το ιδιαίτερο». Επομένως, αργήσαμε να το καταλάβουμε τόσο εμείς, όσο και οι τράπεζες“.
.
Όσον αφορά τώρα τους φόβους επίθεσης εναντίον των τραπεζών (Bank runs), η διαδικασία εξελίσσεται σήμερα, πάντοτε κατά τον κ. Bernanke, εντελώς διαφορετικά, σε σχέση με το παρελθόν. Δεν είναι πλέον οι καταθέτες, αυτοί που ορμούν στις τράπεζες για να αδειάσουν τους λογαριασμούς τους. Οι «αποφασιστικές διαφοροποιήσεις» συμβαίνουν στις συναλλαγές με τα βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα (repos and commercial papers).
Οι τράπεζες χρηματοδοτούνται σήμερα κυρίως από αυτές τις αγορές και όχι από τους καταθέτες – οπότε, όταν χαθεί εκεί η εμπιστοσύνη, τότε οδηγούνται πολύ γρήγορα σε τεράστια προβλήματα ρευστότητας (τα οποία απειλούν ολόκληρο το σύστημα, αφού λειτουργεί πια όπως τα «συγκοινωνούντα δοχεία»).
Όπως φαίνεται από το γράφημα που ακολουθεί, το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι σήμερα εντελώς διαφορετικό, από ότι ήταν πριν από πενήντα χρόνια.
.
Η παραδοσιακή διαδικασία χρηματοδότησης των Τραπεζών μέσω του παράλληλου τραπεζικού συστήματος
.
Στο γράφημα φαίνεται από πού αποκτούν οι τράπεζες σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των ξένων κεφαλαίων τους. Αναλυτικότερα, «συναντώνται» στο παράλληλο τραπεζικό σύστημα (Parallel Banking System), με τους διαχειριστές των επενδυτικών κεφαλαίων, των συνταξιοδοτικών ταμείων κλπ., οι οποίοι επιθυμούν να τοποθετήσουν βραχυπρόθεσμα ένα μέρος των κεφαλαίων που διαθέτουν.
Οι επενδυτές αυτοί προσφέρουν στις τράπεζες χρήματα, λαμβάνοντας έναντι όλα τα είδη των χρεογράφων ως εγγύηση – μεταξύ των οποίων έως το 2007 ανήκαν και οι «τιτλοποιημένες» υποθήκες (CDO’s και διάφορες άλλες), οι οποίες χρησίμευαν ως εξασφάλιση των παρεχομένων χρημάτων.
Όταν λοιπόν οι εγγυήσεις αυτές έχασαν σημαντικό μέρος της αξίας τους, τότε πάγωσε κυριολεκτικά το παράλληλο τραπεζικό σύστημα – με αποτέλεσμα να κλιμακωθεί η κρίση. Οι «αποκαλύψεις» βέβαια του κ. Bernanke μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, ο κεντρικός τραπεζίτης της υπερδύναμης δεν γνώριζε περισσότερα από τον καθένα μας – μη έχοντας τη δυνατότητα να προβλέψει την κρίση.
To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)
Οι διαβεβαιώσεις των κεντρικών τραπεζών
Με κριτήριο την πλήρη άγνοια, σχετικά με το τι συμβαίνει στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, την οποία ομολόγησε ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης των Η.Π.Α., δεν είναι καθόλου λογικό το να εμπιστευόμαστε τα κράτη ή τις κυβερνήσεις, όταν εγγυούνται τις καταθέσεις – όπως συνέβη πρόσφατα στη Βουλγαρία, η οποία έγινε στόχος τραπεζικής επίθεσης (άρθρο).
Μέχρι στιγμής βέβαια αποφεύχθηκε η χρεοκοπία των δύο τραπεζών, μετά τη (θεωρητική) εγγύηση ύψους 1,7 δις € που παρείχε η Κομισιόν στη χώρα – προφανώς για να μην μεταδοθεί άμεσα η κρίση, στο εξαιρετικά άρρωστο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα (ανάλυση).
Όμως, ο «νομισματικός εφιάλτης» της ΕΚΤ είναι μεγαλύτερος από ποτέ, αφού τα όποια μέτρα λαμβάνει δεν μειώνουν ούτε στο ελάχιστο την κρίση – επειδή τα χρήματα δεν διαχέονται στην πραγματική οικονομία, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζει καν η κεντρική τράπεζα, εάν η επερχόμενη, βίαιη καταιγίδα θα είναι αποπληθωριστική ή πληθωριστική.
Όπως φαίνεται από το επόμενο γράφημα, ο ιδιωτικός τομέας έχει πάψει να δημιουργεί νέα χρήματα, αφού η ποσότητα χρήματος που ο ίδιος εκτυπώνει, μέσω της παροχής δανείων των τραπεζών στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά, μειώνεται συνεχώς.
Ειδικότερα, τα δάνεια των τραπεζών προς τις μικρομεσαίες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μειώθηκαν, σύμφωνα με την Goldman Sachs, κατά 7,6 δις € το Μάιο, μετά τη συρρίκνωση τους κατά 6,3 δις € τον Απρίλιο – με το δανεισμό να αυξάνεται στη Γαλλία, να μειώνεται στην Ισπανία και στην Ιταλία, παραμένοντας αμετάβλητος στη Γερμανία.
.
Ευρωζώνη – δανεισμός προς τον ιδιωτικό τομέα (μπλε) και ποσότητα χρήματος M3 (καφέ). Ο δανεισμός μειώθηκε κατά 2% τη περίοδο 2013-2014.
(Πατήστε στο διάγραμμα για μεγέθυνση)
.
Αυτό είναι όμως η μία όψη του νομίσματος, η οποία πιθανότατα δεν θα αλλάξει, εάν δεν ακολουθήσουν μαζικές, δραματικές διαγραφές χρεών στην Ευρώπη – εάν δεν περιορισθούν δηλαδή σε μεγάλο βαθμό τα επισφαλή δάνεια, τα οποία «λιμνάζουν» στους ισολογισμούς των τραπεζών, απειλώντας να τις καταστρέψουν (ανάλυση).
Η άλλη όψη είναι το γεγονός ότι, οι χορηγήσεις προς τα νοικοκυριά μειώθηκαν κατά 42,8 δις € – παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη πτώση που έχει καταγραφεί ποτέ (γράφημα). Αφορούσε δε κυρίως το δανεισμό για την αγορά πρώτης κατοικίας – η οποία καταρρέει κυριολεκτικά.
.
Ευρωζώνη – οι αυξομειώσεις στις χορηγήσεις δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα / μη χρηματοπιστωτικό (κόκκινο) και στα νοικοκυριά (γκρίζο)
.
Οι επισφάλειες τώρα στις ισπανικές τράπεζες ξεπερνούν το 30% – στις ιταλικές το 8% από τον Ιούλιο του 2011, στις ελληνικές το 40% κοκ. Ειδικά όσον αφορά τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η κατάσταση τους είναι απελπιστική – τόσο όσον αφορά το τραπεζικό σύστημα, όσο και την πραγματική τους Οικονομία.
Ολοκληρώνοντας, όλα τα παραπάνω μεγέθη (ύφεση, επισφάλειες κοκ.) είναι κυριολεκτικά τρομακτικά, με αποτέλεσμα να μην είναι δύσκολη η πρόβλεψη πως αρκετές τράπεζες θα καταρρεύσουν – όσες εγγυήσεις και αν θέσει θεωρητικά η Κομισιόν, στη διάθεση των κρατών.
.
Επίλογος
Όσο πιο πολύ «εμβαθύνει» κανείς στη μελέτη της κρίσης υπερχρέωσης της Ευρώπης, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί πως, επειδή μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με αυτήν της Λατινικής Αμερικής του 1980, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με διαφορετικό τρόπο – έτσι ώστε να μην προκληθούν αργότερα οι αλλεπάλληλες κρίσεις που βίωσαν και βιώνουν ακόμη σήμερα ορισμένες από αυτές τις χώρες, όπως η Αργεντινή και η Βραζιλία.
Αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να επιλεχθούν άμεσα οι ευρύτερες διαγραφές χρεών του ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, παράλληλα με τις αυστηρές ρυθμίσεις για τις τράπεζες – όπως το διαχωρισμό τους σε αμιγώς επενδυτικές και εμπορικές, την απαγόρευση των τελευταίων να τοποθετούνται κερδοσκοπικά στα χρηματιστήρια ή στις αγορές παραγώγων κοκ.
Εάν δεν συμβεί κάτι τέτοιο ή εάν καθυστερήσει, τότε θα ακολουθήσουν μεγάλες τραπεζικές επιθέσεις, χρεοκοπίες χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καταρρεύσεις κρατών κοκ. – κάτι που θα απειλήσει τόσο το σύστημα, όσο και την παγκόσμια ειρήνη, όσο ίσως κανένας δεν μπορεί να φαντασθεί σήμερα.
.
Βασίλης Βιλιάρδος, για το Analyst.gr
Επισκεφθείτε το Blog του συγγραφέα. Πατήστε εδώ.
.
Βρείτε μας στο Facebook & Twitter:
