Το Ιράκ, το πετρέλαιο και το χρέος
Η χώρα, μία από τις πιο πολυπληθείς στην περιοχή, είναι στρατηγικά εξαιρετικά σημαντική, με τεράστιες δυνατότητες να εξελιχθεί σε έναν πετρελαϊκό γίγαντα – ενώ η σταθερή και ταχεία αύξηση των εξαγωγών των υδρογονανθράκων μέχρι πρόσφατα, βοήθησε στην αποκατάσταση της ισορροπίας στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Διαθέτει αποδεδειγμένα 150 δις βαρέλια απόθεμα πετρελαίου, ενώ είναι η πέμπτη μεγαλύτερη στον κόσμο – σύμφωνα με τα διαγράμματα που ακολουθούν. Τυχόν αύξηση δε της παραγωγής πετρελαίου εκ μέρους της, θα μπορούσε να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις ποσοστώσεις του ΟΠΡΕΚ.
.
Αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου (αριστερά) ανά χώρα και αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου (δεξιά) ανά χώρα
(Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
.
Υπενθυμίζουμε εδώ ότι, με τις διαπραγματεύσεις που έλαβαν χώρα στο «κλαμπ του Παρισιού» (εκεί γίνονται οι διαπραγματεύσεις των κρατών μεταξύ τους, ενώ στο «κλαμπ του Λονδίνου» μεταξύ κρατών και επιχειρήσεων), στις οποίες συμμετείχαν οι δανειστές του Ιράκ, συμφωνήθηκε η διαγραφή μεγάλου μέρους του εξωτερικού χρέους – το οποίο, από 142 δις $ το 2004 (389% του ΑΕΠ), περιορίστηκε στα 35 δις $ το 2012 (16,5% του ΑΕΠ).
Ουσιαστικά, το εξωτερικό χρέος του Ιράκ αποφασίσθηκε να μειωθεί κατά 80%, σε τρεις φάσεις – όπου οι δύο πρώτες τέθηκαν σε ισχύ το 2004 και το 2005, μειώνοντας το χρέος κατά 60% (πίνακας που ακολουθεί). Το τρίτο στάδιο της πρόσθετης μείωσης του χρέους, κατά 20%, εξαρτήθηκε από την επιτυχή ολοκλήρωση της συμφωνίας με το ΔΝΤ – η οποία συνάφθηκε το 2008.
.
Ιράκ – η σημαντική μείωση του χρέους της χώρας τα τελευταία χρόνια
(Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
.
Ειδικά τα ομόλογα, τα οποία έχει εκδώσει το Ιράκ, αντιστοιχούν μόλις στο 8% του συνολικού εξωτερικού χρέους – ενώ το εκτιμούμενο εξωτερικό χρέος προς τους πιστωτές που δεν συμμετείχαν στη διαγραφή του «κλαμπ του Παρισιού» είναι της τάξης των 17,7 δις $ (των συμμετεχόντων στα 9,9 δις $, όπως φαίνεται από τον πίνακα).
.
Το Ιράκ και η Τουρκία
Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, ενδιαφέρουσα είναι ίσως η οικονομική σχέση της Τουρκίας με το Ιράκ – αφού το Ιράκ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της, ύψους 12 δις $ ή 8% του συνόλου, μετά τη Γερμανία (γράφημα που ακολουθεί). Τα δύο τρίτα των συναλλαγών των τουρκικών επιχειρήσεων αφορούν το Κουρδιστάν, ενώ τα υπόλοιπα το νότιο μέρος του Ιράκ.
.
Η κλίμακα των εξαγωγών της Τουρκίας με χώρες της Μ. Ανατολής (αριστερά) και η κατανομή των εξαγωγών της χώρας στο κόσμο
(Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
.
Περαιτέρω, ενώ το ταραγμένο δυτικό Ιράκ φαίνεται να είναι η εμπορικά λιγότερο σημαντική περιοχή για την Τουρκία, είναι πιθανόν να υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στις κουρδικές περιοχές – λόγω των προσφύγων, αλλά και των προβλημάτων στη συγκοινωνία του νότου. Φυσικά όλα θα εξαρτηθούν τόσο από τη διάρκεια, όσο και από την έκταση της σύγκρουσης.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία εισάγει το 1/3 των αναγκών της σε πετρέλαιο από το Ιράκ – ενώ η Tupras, η μοναδική εταιρεία διύλισης της χώρας, εισάγει το 90% του αργού πετρελαίου που χρειάζεται. Οι σημαντικότεροι δε προμηθευτές της Τουρκίας, εκτός από το Ιράκ, είναι το Ιράν και η Σαουδική Αραβία – αν και, μετά τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν από τις Η.Π.Α. στο Ιράν (εισήγαγε το 50% των αναγκών της σε αργό το 2011), το Ιράκ αναδείχθηκε στο βασικότερο προμηθευτή της (γράφημα).
.
Τουρκία – οι μεγαλύτεροι πάροχοι πετρελαίου της χώρας (#1 το Ιράκ, αριστερά) και το ποσοστό της εσωτερικής της κάλυψης σε ανάγκες πετρελαίου
(Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
.
Σε κάθε περίπτωση, το κόστος ενός πολέμου στην περιοχή, ο οποίος θα διαρκούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα ήταν πολύ μεγάλο για την Τουρκία – με αποτέλεσμα να διακινδυνεύσει πολύ σοβαρά η οικονομία της, η οποία άλλωστε νοσεί αρκετά (άρθρο).
.
Επίλογος
Είναι εξαιρετικά πιθανόν να ξεφύγει εντελώς η κατάσταση από τον έλεγχο – κάτι που θα έπρεπε να ανησυχεί και την Ελλάδα, από πάρα πολλές πλευρές. Ελπίζουμε και ευχόμαστε βέβαια να μην εξαπλωθεί η πυρκαγιά που έχει ανάψει στα βόρεια και στα ανατολικά της ηπείρου μας – η οποία είναι ουσιαστικά ανυπεράσπιστη, μη έχοντας δικές της αξιόλογες στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ είναι σε μεγάλο βαθμό ενεργειακά εξαρτημένη τόσο από τη Ρωσία, όσο και από τη Μέση Ανατολή.
Εάν βέβαια συμπεριλάβουμε στις σκέψεις μας τυχόν τρομοκρατικά χτυπήματα σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, καθώς επίσης μία ενεργειακή κρίση, σε μία εποχή που η οικονομία της Ευρώπης υποφέρει σε τόσο μεγάλο βαθμό (ανάλυση), θα είναι πολύ δύσκολο να παραμείνουμε αισιόδοξοι – ενώ θα κατανοήσουμε πόσο σημαντικό είναι να μείνει ενωμένη η ήπειρος μας, παρά τα προβλήματα που έχει προκαλέσει σε όλους το κοινό νόμισμα.
.
