Ποσιμπιλισμός (β)

Αυτό που όλοι διαισθανόμαστε είναι πως έχουν μαζευτεί πάρα πολλά σκοτεινά σύννεφα στον ουρανό, γεγονός που σημαίνει πως πλησιάζει η «καταιγίδα των καταιγίδων» – το «παιχνίδι του τελεσίγραφου» και η παραλλαγή των δικτατόρων

(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)

.

“Ας υποθέσουμε πως κάποιος σου δίνει 100 €, υποχρεώνοντας σε να προσφέρεις ένα μέρος τους σε εμένα – όπου, εάν δεν αποδεχθώ την προσφορά σου, τότε πρέπει να επιστρέψεις τα 100 €. Εάν λοιπόν δεχτώ την προσφορά σου, κερδίζουμε και οι δύο, ενώ εάν δεν τη δεχτώ, χάνουμε και οι δύο.

«Πόσα θα μου πρόσφερες από αυτά τα 100 € για να είσαι σίγουρος πως δεν θα αρνηθώ;» (οφείλουμε να συμπληρώσουμε εδώ πως το παιχνίδι δεν έχει «δεύτερο γύρο» – πως δεν μπορεί δηλαδή κανένας από τους δύο παίκτες να αλλάξει την προσφορά του).

Εάν μου πρόσφερες 1 €, θα έμεναν 99 € για εσένα – το ρίσκο όμως να αρνηθώ, οπότε να χάσουμε και οι δύο θα ήταν μεγάλο. Η αιτία βέβαια που θα μπορούσα να αρνηθώ δεν είναι ο ορθολογισμός μου, αφού 1 € είναι σίγουρα καλύτερο από κανένα, αλλά η πεποίθηση μου πως το μοίρασμα είναι άδικο – γεγονός που σημαίνει πως, εκτός από τη λογική, συμμετέχουν πολλά άλλα σε μία τέτοια οικονομική ουσιαστικά απόφαση.

Στα πλαίσια αυτά η προσφορά σου θα ήταν μάλλον μεγαλύτερη – έτσι ώστε να μην αρνηθώ για λόγους δικαιοσύνης, ηθικής ή όποιους άλλους. «Πόσα όμως χρήματα θα μου πρόσφερες; Είκοσι, τριάντα, σαράντα ή πενήντα ίσως ευρώ, όπου θα ήταν απολύτως δίκαιο;».

Η απάντηση είναι ουσιαστικά απλή, αφού εξαρτάται τόσο από τις δικές μου, όσο και από τις δικές σου οικονομικές δυνατότητες. Εάν εσύ είχες αρκετά χρήματα και δεν σε ενδιέφεραν πολύ τα 100 €, γνωρίζοντας ταυτόχρονα πως εγώ είναι πολύ φτωχός και έχω μεγάλη ανάγκη, τότε θα μου πρόσφερες 1 € – με το ποσόν να αυξάνεται, όσο μεγαλύτερη ανάγκη χρημάτων έχεις εσύ και όσο λιγότερη εγώ.

Το παιχνίδι που περιγράψαμε είναι το γνωστό «Παιχνίδι του τελεσίγραφου» – ένα από τα πιο φημισμένα πειράματα της θεωρίας των παιγνίων. Μεταξύ άλλων, αποδεικνύει πως η ελίτ, οι κυρίαρχοι του σύμπαντος, αυτοί που παίρνουν τα 100 € και πρέπει να τα μοιράσουν με τους εργαζόμενους, έχουν δημιουργήσει όλες εκείνες τις προϋποθέσεις, οι οποίες τους επιτρέπουν να προσφέρουν όλο και λιγότερα.

Στα πλαίσια αυτά, οι εργαζόμενοι σήμερα έχουν χάσει πανηγυρικά το παιχνίδι – αφού τα εισοδήματα τους μειώνονται συνεχώς, με άμεσους ή έμμεσους τρόπους, ενώ τα αντίστοιχα της ελίτ, του 1% και ειδικά του 0,1%, αυξάνονται γεωμετρικά.

Παρά το ότι λοιπόν οι εργαζόμενοι παράγουν το εθνικό προϊόν, τα 100 € δηλαδή, οπότε τυχόν άρνηση τους να αμειφθούν με 1 € θα ζημίωνε κατά 99 € τους εργοδότες, ενώ μόλις κατά 1 € τους ίδιους, οι ανάγκες τους, έτσι όπως τις έχουν διαμορφώσει σήμερα, δεν τους επιτρέπουν να απορρίψουν την προσφορά – αρκεί να μην είναι κάτω από εκείνο το οριακό σημείο, το οποίο φτάνει για να τις καλύψουν.

Ουσιαστικά πρόκειται εδώ για μία παραλλαγή του «παιχνιδιού του τελεσίγραφου», γνωστή ως το «Παιχνίδι των δικτατόρων» – όπου εγώ, στο παράδειγμα, απαγορεύεται να απορρίψω την όποια προσφορά μου κάνεις, ακόμη και αν είναι η ελάχιστη δυνατή.     

Στην παγίδα αυτή έχουν οδηγηθεί οι εργαζόμενοι, αφενός μεν μέσω των οικονομικών κρίσεων, αφετέρου επειδή πείσθηκαν ότι, υπάρχουν ίσες ευκαιρίες για όλους – πως εφόσον η διπλανή λωρίδα κυκλοφορίας στο «παράδοξο της σήραγγας» κινείται όλο και πιο γρήγορα τότε η δική τους, η οποία είναι μποτιλιαρισμένη, θα ξεκινήσει και αυτή με τη σειρά της. Φυσικά περιμένουν μάταια να συμβεί κάτι τέτοιο – επιμένοντας όμως να κοροϊδεύουν τον εαυτό τους“.

.

Ανάλυση

Όπως αναφέραμε στον επίλογο του πρώτου μέρους της ανάλυσης μας (Ποσιμπιλισμός α), η εργασία στις λειτουργικές αγορές θα έπρεπε να αμείβεται ανάλογα με την οριακή παραγωγικότητα της – δηλαδή, ανάλογα με την επί πλέον αξία που δημιουργεί.

Το μεγαλύτερο όμως μέρος της επί πλέον αξίας που δημιουργεί η εργασία τα τελευταία χρόνια, αφενός μεν δεν μοιράζεται εξ ολοκλήρου, αφετέρου δεν είναι δίκαιη η κατανομή του – αφού το μεγαλύτερο μέρος του οδηγείται στο ανώτατο στελεχιακό δυναμικό των επιχειρήσεων. Τίποτα όμως δεν τεκμηριώνει πως η απόδοση αυτών των στελεχών έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, συγκριτικά τουλάχιστον με τους υπολοίπους, το οποίο να αιτιολογεί την τεράστια αύξηση των αμοιβών τους.

Εάν συνέβαινε κάτι τέτοιο, τότε θα διαπιστωνόταν μία ανάλογη αύξηση του ΑΕΠ των Η.Π.Α. ή των άλλων χωρών τα τελευταία τριάντα έτη – κάτι που όμως δεν ισχύει. Η αιτία λοιπόν της δυσανάλογης αύξησης των αμοιβών του ανώτατου στελεχιακού δυναμικού δεν είναι η αντίστοιχη «κλιμάκωση» της παραγωγικότητας τους, αλλά το ότι έχουν αποκτήσει τη δύναμη να την επιβάλλουν – ενώ οι εργαζόμενοι έχουν χάσει την αντίστοιχη ισχύ τους, την οποία διέθεταν τις προηγούμενες δεκαετίες (1950-1980).

Το βασικότερο θέμα όμως που απασχολεί δεν είναι τα εισοδήματα, αλλά τα περιουσιακά στοιχεία – το κεφάλαιο, το οποίο έχει συσσωρευτεί στα χέρια ελάχιστων σχετικά ατόμων. Της ονομαζόμενης ελίτ δηλαδή η οποία, με τη βοήθεια του, επιδιώκει την επιβολή μίας παγκόσμιας δικτατορίας – μίας νέας τάξης πραγμάτων, με την έντεχνη χρήση των τεραστίων μέσων που διαθέτει έχοντας, μεταξύ άλλων, μεταβάλλει την Πολιτική σε έμμισθο, πειθήνιο όργανο της (άρθρο).

Τα περιουσιακά αυτά στοιχεία, το Κεφάλαιο ευρύτερα, το οποίο ευρίσκεται στα χέρια των πλουσιοτέρων ανθρώπων, είναι μεγαλύτερο στις Η.Π.Α., συγκριτικά με την Ευρώπη. Το 10% των αμερικανών έχουν στην ιδιοκτησία τους το 70% των συνολικών περιουσιακών στοιχείων – ενώ το 35% των πλουσιοτέρων κατέχουν το 100% όλων των περιουσιακών στοιχείων.

To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)

Στην Ευρώπη, το 10% κατέχει το 60% των περιουσιακών στοιχείων και το 1% το 25% – ενώ το Κεφάλαιο επηρεάζει, καθορίζει καλύτερα σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο τις οικονομικές αλλά, έμμεσα, και τις πολιτικές συνθήκες ισχύος. Οι τελευταίες εξαρτώνται λιγότερο από τα εισοδήματα, την αποδοτικότητα ή τις ικανότητες των ανθρώπων και περισσότερο από τα περιουσιακά τους στοιχεία – τα οποία κληρονομούνται, παραβιάζοντας τους κανόνες της Φύσης. Περαιτέρω τα εξής:

.

(α)  Η σημασία των περιουσιακών στοιχείων διαπιστώνεται κυρίως από τις Η.Π.Α., όπου τα μεγαλύτερα εισοδήματα προέρχονται από τα κεφαλαιακά κέρδη και όχι από την εργασία. Στο γράφημα που ακολουθεί, φαίνεται το μερίδιο των εισοδημάτων από το κεφάλαιο και την εργασία του πλουσιότεροι 10%, όπου το πλουσιότερα αμειβόμενο 1% κατηγοριοποιείται έως το πλουσιότερα αμειβόμενο 0,01% του πληθυσμού – το οποίο κερδίζει το 70% περίπου των εισοδημάτων του από τα περιουσιακά του στοιχεία.

.

.

Η πτώση των εισοδημάτων από την εργασία και η αύξηση των αντίστοιχων από το κεφάλαιο φαίνεται καθαρά στο προηγούμενο γράφημα – ενώ κυρίαρχο σήμερα (2007) είναι το 0,1% του πληθυσμού, όταν το 1929 ήταν το 1% (πηγή).

.

(β)  Το σημαντικά υψηλότερο μερίδιο των εισοδημάτων των πολύ πλουσίων έχει την τάση να αυξάνεται συνεχώς, οδηγώντας σε μία πολύ μεγαλύτερη συσσώρευση των περιουσιακών στοιχείων – όπου όλο και λιγότεροι άνθρωποι κατέχουν όλο και περισσότερα, όπως συμβαίνει επίσης με τις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, μέσω της απορρόφησης ή εξαγοράς της μίας από την άλλη.

Η αιτία είναι φυσικά το ότι, τα πολύ υψηλά εισοδήματα δεν μπορούν να δαπανηθούν – οπότε μετατρέπονται, μέσω των αποταμιεύσεων, σε περιουσιακά στοιχεία.

.

(γ)  Όπως τεκμηριώνουν οι οικονομικές μελέτες, η κοινωνική κινητικότητα στις Η.Π.Α. είναι πλέον πολύ χαμηλή – γεγονός που σημαίνει ότι, δεν αλλάζουν συνεχώς αυτοί που καταφέρνουν να αποκτήσουν υψηλά εισοδήματα και μεγάλη περιουσία. Απλούστερα, οι ίδιοι πλούσιοι γίνονται όλο και πλουσιότεροι, ενώ όλο και λιγότεροι καταφέρνουν να ξεφύγουν από τη φτώχεια.

.

(δ)  Η κοινωνική κινητικότητα, η δυνατότητα δηλαδή απόκτησης τουλάχιστον μεγάλων εισοδημάτων, θα μπορούσε να εξασφαλισθεί από την πρόσβαση σε μία εκπαίδευση υψηλού επιπέδου. Η θέση αυτή στηρίζεται σε μία μελέτη (πηγή), η οποία αποδεικνύει πως η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι πολύ σημαντική για την δημιουργία εκείνων των προϋποθέσεων που εξασφαλίζουν υψηλότερο εισόδημα.

Την ίδια στιγμή όμως τεκμηριώνεται πως οι «απόγονοι» των μεσαίων και χαμηλών εισοδηματικών τάξεων δεν έχουν πρόσβαση στα κορυφαία πανεπιστήμια – επειδή αδυνατούν οι γονείς τους να τη χρηματοδοτήσουν. Βέβαια, η ποιοτική εκπαίδευση είναι σημαντική για να φτάσει κανείς να ανήκει στο 10% των πλουσιοτέρων – αλλά όχι για την άνοδο του στις πολύ υψηλές εισοδηματικές και κεφαλαιακές τάξεις.

.

(ε)  Εξαιρετικά σημαντική είναι επίσης η διαπίστωση ότι, η αποδοτικότητα των περιουσιακών στοιχείων μελλοντικά θα είναι πολύ υψηλότερη, από το ρυθμό ανάπτυξης – κάτι που συνέβαινε το 19ο αιώνα και προηγουμένως (φεουδαρχία), αλλά όχι τον 20ο.

Το γεγονός αυτό θα εντείνει μελλοντικά τη συγκέντρωση των περιουσιακών στοιχείων σε λίγους – πόσο μάλλον όταν τεκμηριώνεται πως, όσο μεγαλύτερα είναι τα περιουσιακά στοιχεία, τόσο πιο υψηλή είναι η αποδοτικότητα τους.

.

Το αμερικανικό όνειρο

Οι αμερικανοί πιστεύουν πως παρά τις τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες που υπάρχουν στη χώρα τους, ενδεχομένως ακριβώς επειδή υπάρχουν, μπορεί ο καθένας να αναρριχηθεί στην υψηλότερη εισοδηματική τάξη – πως έχει την ευκαιρία δηλαδή ο φτωχός να γίνει πλούσιος, αρκεί να το θέλει και να εργαστεί σκληρά για να το επιτύχει. Επομένως δεν αποδέχονται την ύπαρξη «διαφορετικών τάξεων», οι οποίες οικονομικά και πολιτικά θα μπορούσαν να απομονωθούν από τις υπόλοιπες (να θαφτούν ζωντανές), μη έχοντας καμία αντικειμενική δυνατότητα να αμυνθούν ή να το αποφύγουν.

Μία τρομακτική κοινωνία, στην οποία δεν θα υπήρχαν ίσες ευκαιρίες, αντιπροσωπεύεται από την ηπειρωτική Ευρώπη για τις Η.Π.Α. – όπως ήταν πριν από τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτός ήταν ουσιαστικά ο λόγος που η υπερδύναμη είχε επιβάλλει εξωπραγματικά υψηλούς φόρους στα μεγάλα εισοδήματα, οι οποίοι ξεπερνούσαν ακόμη και το 90% – κάτι που όμως αποτελεί πλέον παρελθόν, όπως φαίνεται από το γράφημα που ακολουθεί.

.

.

Ο λόγος της επιβολής αυτών των φορολογικών συντελεστών στις Η.Π.Α., λιγότερο στη Μ. Βρετανία, στη Γερμανία και τη Γαλλία, δεν ήταν η ανάγκη μεγαλύτερων φορολογικών εσόδων εκ μέρους του δημοσίου. Στόχος ήταν να εμποδιστούν οι υπερβολικά μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ των ανθρώπων – έτσι ώστε να διατηρείται το «αμερικανικό όνειρο» και να υπάρχει εκείνη η κοινωνική κινητικότητα, η οποία εξασφαλίζει την πρόοδο.

Σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι Η.Π.Α. μοιάζουν περισσότερο με την παλαιά Ευρώπη, με αυτήν δηλαδή πριν το 1900, η οποία οδηγήθηκε σε δύο παγκοσμίους πολέμους, καθώς επίσης σε αιματηρές «ταξικές εξεγέρσεις», από ότι η ίδια η σημερινή Ευρώπη. Εάν λοιπόν δεν συμβεί κάτι άμεσα, οι Η.Π.Α. θα οδηγηθούν σε δυσάρεστα μονοπάτια – το αργότερο όταν οι αμερικανοί πολίτες κατανοήσουν ότι, το «αμερικανικό όνειρο» είναι πλέον μακρινό παρελθόν.

Η εξέλιξη άλλωστε εκείνων των δαπανών, οι οποίες αφορούν τα κουπόνια διατροφής (γράφημα) τεκμηριώνει πως όλο και περισσότεροι αμερικανοί επιβιώνουν μόνο από την «ελεημοσύνη» του κράτους τους – κάτι που σίγουρα δεν τους φέρνει πιο κοντά στην εκπλήρωση των ονείρων τους.

.

.

Οι δαπάνες αυτές ήταν υπερδιπλάσιες το 2012, σε σχέση με το 2008 (σε τέσσερα χρόνια), ενώ του 2008 ήταν διπλάσιες του 2001 (σε επτά χρόνια) – γεγονός που σημαίνει πως το καζάνι συνεχίζει να βράζει, αλλά με όλο και μεγαλύτερη φωτιά.

Επομένως κάποια στιγμή το καπάκι θα εκτοξευθεί στα ύψη – με την καταστροφικότητα της έκρηξης να είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο αργεί. Εκτός εάν βέβαια επιλυθεί το οικονομικό πρόβλημα των Η.Π.Α., με τη βοήθεια της επιδιωκόμενης σύγκρουσης της Ευρώπης με τη Ρωσία (ανάλυση).

.

Επίλογος

Ο «ποσιμπιλισμός» είναι ουσιαστικά η θεωρία του εφικτού, αυτού που του επιτρέπουν οι συνθήκες να πραγματοποιηθεί – ενώ διδάσκει πως οι άνθρωποι πρέπει να στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις για να επιτύχουν. Εμείς επεκτείναμε το θέμα, περιγράφοντας τις τεράστιες εισοδηματικές και περιουσιακές ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί σήμερα, με στόχο να τονίσουμε πως οι συνθήκες έχουν αλλάξει σημαντικά προς το χειρότερο – καθώς επίσης για να αναδείξουμε τις ουτοπίες που επικρατούν.

Εάν δεν υπάρξουν λοιπόν μεγάλες διορθωτικές κινήσεις, το σημερινό μας σύστημα θα εκραγεί – από πολλές διαφορετικές πλευρές. Εάν η έκρηξη αυτή θα προκληθεί από τις εξεγέρσεις των Πολιτών που αδυνατούν να αναπνεύσουν πλέον, βυθισμένοι στα χρέη, ή από εκείνους τους νέους ανθρώπους που δεν θα θελήσουν να ανεχτούν την καταδίκη τους στην ανεργία, στην περιθωριοποίηση, στη φτώχεια και  στην αφάνεια, κανένας δεν το γνωρίζει.

Αυτό που όλοι γνωρίζουμε ή διαισθανόμαστε είναι πως έχουν μαζευτεί πολλά σκοτεινά σύννεφα στον ουρανό – γεγονός που σημαίνει πως πλησιάζει η «καταιγίδα των καταιγίδων», η οποία δεν πρέπει να μας βρει εντελώς απροετοίμαστους. Το πιθανότερο δε είναι να ξεκινήσει από τις Η.Π.Α. – όταν οι πολίτες εκεί κατανοήσουν πως έχει πεθάνει πια το «αμερικανικό όνειρο», οπότε θα πρέπει να πολεμήσουν για να μην θαφτούν  μαζί του.

Από την άλλη πλευρά βέβαια, η ελίτ δεν φαίνεται να καταλαβαίνει ότι, επιμένοντας να δίνει μόνο το 1 € από τα 100 €, σκάβει μόνη της τον τάφο της – ο οποίος θα είναι τόσο βαθύς, όσο περισσότερο συνεχίζει να το κάνει. Αυτό δεν ισχύει φυσικά μόνο για τις Η.Π.Α., αλλά επίσης για την Ευρώπη και την Ελλάδα – στην οποία ανάλογα οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι, σήμερα με τη βοήθεια της κρίσης.

Προφανώς δε η μετατροπή της Πολιτικής σε έμμισθο υποχείριο και υπηρέτη της οικονομικής εξουσίας, ειδικά του χρηματοπιστωτικού τέρατος, έχει ημερομηνία λήξης – αφού κάποια στιγμή θα πάψουν να πιστεύουν ανόητα οι πολίτες ότι, δημοκρατία είναι οι εκλογές κάθε τέσσερα χρόνια ή πως μπορούν να αλλάξουν τις συνθήκες προς όφελος τους, απλά και μόνο με την (χειραγωγημένη συνήθως) ψήφο τους.

.