Μία από τις αιτίες της αύξησης των τιμών είναι η μεγαλύτερη ζήτηση, η οποία πηγάζει από την κλιμάκωση του παγκόσμιου πληθυσμού – ενώ οι αυξήσεις των τιμών των γεωργικών προϊόντων διαχρονικά, φαίνονται στο επόμενο γράφημα.
.
Οι αυξήσεις των τιμών των γεωργικών προϊόντων διαχρονικά
.
Ένα μέρος των αυξήσεων οφείλεται προφανώς στη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία – ιδιαίτερα όσον αφορά τα σιτηρά, το καλαμπόκι, τη σόγια, τον καφέ και κάποια άλλα γεωργικά προϊόντα, τα οποία διαπραγματεύονται καθημερινά στα χρηματιστήρια. Εν τούτοις, δεν είναι μόνο αυτή η αιτία της έκρηξης των τιμών, από την οποία υποφέρουν κυρίως οι φτωχές χώρες του πλανήτη. Ειδικότερα τα εξής:
.
Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ
Ο διεθνής δείκτης τιμών των τροφίμων του ΟΗΕ (Food Price Index), αυξήθηκε κατά περίπου 50% μεταξύ των ετών 2007 και 2008 – ενώ μετά από τη μείωση του λόγω της κρίσης, αυξήθηκε στο υψηλότερο επίπεδο της ιστορίας του, παραμένοντας έκτοτε στο ίδιο επίπεδο, όπως φαίνεται από το προηγούμενο γράφημα.
Επειδή τώρα οι άνθρωποι στις αναδυόμενες χώρες καταναλώνουν έως και το 90% των εισοδημάτων τους για την τροφή τους, οι αυξήσεις των τιμών είναι ιδιαίτερα επώδυνες για αυτούς. Ακριβώς για το συγκεκριμένο λόγο κοινωνικές οργανώσεις, όπως η Food watch, η WEED και η Oxfam, διοργανώνουν καμπάνιες εναντίον της κερδοσκοπίας με τα τρόφιμα – την οποία θεωρούν υπεύθυνη για τις αυξήσεις.
Εάν συνέβαινε πράγματι αυτό, εάν δηλαδή η αιτία της αύξησης των τιμών των τροφίμων ήταν η κερδοσκοπία, θα έπρεπε κανείς να τεθεί στο πλευρό αυτών των οργανώσεων – απαιτώντας τον αποκλεισμό των κερδοσκόπων από τις συναλλαγές. Εν τούτοις, εάν αναζητήσει κανείς πιο προσεκτικά τις αιτίες, θα διαπιστώσει πως είναι πολύ πιο πολύπλοκες, ενώ οφείλονται στην πραγματική οικονομία. Ειδικότερα στα εξής:
.
(α) Αύξηση του πληθυσμού και μείωση της φτώχειας: Μεταξύ των ετών 1990 και 2013, ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε σημαντικά – από τα 5,3 δις στα 7,1 δις. Το ίδιο χρονικό διάστημα η φτώχεια μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό – οπότε η ζήτηση για τρόφιμα ήταν μεγαλύτερη από την αύξηση του πληθυσμού.
(β) Κατανάλωση κρέατος: Η αύξηση του βιοτικού επιπέδου στις αναδυόμενες χώρες άλλαξε τις διατροφικές συνθήκες και ειδικά την κατανάλωση κρέατος. Λόγω της αύξησης της, υπήρξε άνοδος των αναγκών τροφής για τη κτηνοτροφία.
(γ) Κακές σοδειές: Τα αποθέματα των προμηθευτών αγροτικών προϊόντων μειώθηκαν μεταξύ των ετών 2007 και 2010 οπότε, σε συνδυασμό με τις κακές σοδειές των παραπάνω ετών, δημιουργήθηκαν προβλήματα (ελλείψεις, στενότητα) ανεφοδιασμού.
(δ) Βιοενέργεια: Η υιοθέτηση και η προώθηση των βιολογικών καυσίμων αφαίρεσε ένα μεγάλο μέρος της καλλιεργήσιμης γης για τρόφιμα, ειδικά στην Αφρική, γεγονός που μείωσε δραματικά την προσφορά.
(ε) Απαγόρευση εξαγωγών: Σημαντικές γεωργικές χώρες απαγόρευσαν από τα τέλη του 2007 τις εξαγωγές τροφίμων – αντιδρώντας πολιτικά στις μεγάλες αυξήσεις των τιμών, οι οποίες τους δημιουργούσαν κοινωνικά προβλήματα.
.
Στο γράφημα που ακολουθεί διαπιστώνεται πώς έχουν επιδράσει οι παραπάνω «διαδικασίες» στην τιμή των σιτηρών, μεταξύ των ετών 2004 και 2013 – ενώ συνολικά οι τιμές των πρώτων υλών στις αγορές αυξήθηκαν περισσότερο, από το μέσο όρο των τιμών των τροφίμων.
.
Κόσμος – Οι λόγοι που έχουν επηρεάσει την τιμή των σιτηρών τη τελευταία δεκαετία
.
Η εξέλιξη των τιμών εξηγείται από την κλασσική θεωρία της ζήτησης και της προσφοράς – όπου στο γράφημα η οικονομική ανάπτυξη οδήγησε στην αυξημένη κατανάλωση κρέατος, στην άνοδο των τιμών, καθώς επίσης στη μείωση των παγκοσμίων αποθεμάτων (2004 – 2008), στη συνέχεια η αύξηση της παραγωγής και η παγκόσμια ύφεση είχαν σαν αποτέλεσμα την αύξηση των αποθεμάτων και τη μείωση της τιμής (2009-2010), ενώ τελικά τα κλιματικά προβλήματα μείωσαν τα αποθέματα και αύξησαν την τιμή (2011), η οποία έμεινε σταθερή τα επόμενα χρόνια (2012-2013).
