Κακά νέα, καλά νέα

(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)

Τα μάτια θα είναι ξανά στραμμένα προς την Ευρώπη, στη συνάντηση των G20 του Σαββάτου στο Σύδνεϋ – κυρίως προς την Ιταλία και τη Γαλλία όπου, εάν δεν πετύχουν οι διαρθρωτικές αλλαγές, θα ακολουθήσει η κατάρρευση της Ευρωζώνης. Η αλλαγή στην κυβέρνηση της Ιταλίας και τα μεγάλα λόγια, δύσκολα θα αντιστρέψουν την πορεία, ενώ εάν οι δύο αυτές χώρες δεν καταφέρουν να αυξήσουν μόνες τους την ανταγωνιστικότητα τους, με δικά τους μέσα, δεν πρόκειται να επιβιώσει το κοινό νόμισμα.

Η αιτία είναι το ότι, η Ιταλία και η Γαλλία είναι πολύ μεγάλες για να διασωθούν από το μηχανισμό στήριξης ή από την ΕΚΤ – αφού και οι δύο μαζί αποτελούν το 40% του ΑΕΠ της ζώνης του ευρώ, ενώ το δημόσιο χρέος τους είναι της τάξης των 4 τρις €.

Από την άλλη πλευρά, παρά το ότι οι χώρες της περιφέρειας (Ιρλανδία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα) έχουν υποχρεωθεί να εφαρμόσουν προγράμματα διαρθρωτικών αλλαγών και λιτότητας, η Γαλλία και η Ιταλία δεν έχουν κάνει απολύτως τίποτα – ειδικά η Ιταλία, το δημόσιο χρέος της οποίας ξεπερνάει το 130% του ΑΕΠ της. Αναλυτικότερα τα εξής:

.

(α)  Η Ιταλία επέβαλε ξαφνικά φόρο 20% στα τραπεζικά εμβάσματα του εξωτερικού, ο οποίος επιστρέφεται μόνο εάν αποδειχθεί η νομιμότητα των καταθέσεων – με δήθεν στόχο να καταπολεμηθεί το ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Προφανώς πρόκειται για το ξεκίνημα μίας προσπάθειας φορολόγησης των καταθέσεων των Πολιτών, η οποία μάλλον θα έχει τα αντίθετα αποτελέσματα – αφού θα οδηγήσει πιθανότατα στην εκροή χρημάτων, με κατεύθυνση το εξωτερικό.

(β)  Το συνολικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) της Ιταλίας και της Γαλλίας υπερβαίνει το 250% του ΑΕΠ τους – με την Ιταλία να προηγείται σημαντικά, όσον αφορά το δημόσιο χρέος, καθώς επίσης το τραπεζικό, ενώ στη Γαλλία είναι κυρίως υπερχρεωμένα τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις.

(γ)  Όσον αφορά το εξωτερικό χρέος, η Ιταλία είναι σε πολύ δυσμενή θέση – αφού αποτελεί το 56% του ΑΕΠ της, με αποτέλεσμα να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισροές χρημάτων (από τους διεθνείς τοκογλύφους δηλαδή). Αντίθετα, η Γαλλία ευρίσκεται σε καλύτερη θέση – αφού το εξωτερικό χρέος της είναι στο 35% του ΑΕΠ της. Η αιτία που το εξωτερικό χρέος της Ιταλίας έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό είναι η μείωση του ποσοστού των αποταμιεύσεων των Πολιτών της από 10% στο παρελθόν, στο 4% σήμερα – ενώ στη Γαλλία παρέμεινε αμετάβλητο.

(δ)  Στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, οι μισθοί και στις δύο χώρες αυξήθηκαν πάνω από 17% σε σχέση με το 2005, όταν η άνοδος στη Γερμανία ήταν 10% – ενώ στις χώρες του Νότου οι αυξήσεις ήταν ελάχιστες. Τόσο η  Ιταλία, όσο και η Γαλλία έχασαν μερίδια αγοράς εντός της Ευρωζώνης και παγκοσμίως (η Ιταλία το 25% εντός των τελευταίων πέντε ετών), με τη Γαλλία να καταλαμβάνει μόλις την 23η θέση στον πλανήτη και την Ιταλία την 49η.

(ε)  Η ανεργία παραμένει σχετικά υψηλή και στις δύο χώρες, ειδικά αυτή των νέων – ενώ οι ώρες εργασίας είναι πολύ λίγες, συγκριτικά με άλλα κράτη. Στον τομέα της έρευνας, η Ιταλία δαπανά μόλις το 1,3% του ΑΕΠ της – ενώ η Γαλλία το 2,3% (η Γερμανία το 2,9%).

.

Ολοκληρώνοντας, με κριτήριο τα παραπάνω, οι δύο μεγάλες Οικονομίες της Ευρωζώνης θα απασχολήσουν σε μεγάλο βαθμό τη διεθνή κοινότητα – ειδικά η Ιταλία, τα προβλήματα της οποίας είναι πολύ μεγαλύτερα, από αυτά που αποκαλύπτονται, αφού κρύβει ή παραποιεί πολλούς οικονομικούς δείκτες της.

.

ΟΙ Η.Π.Α.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο οι χρηματιστηριακοί δείκτες αυξάνονται συνεχώς, το παρακάτω γράφημα έχει κάνει το γύρο του διαδικτύου:

.

.

Σύμφωνα με το γράφημα, η πορεία του βιομηχανικού δείκτη Dow Jones μοιάζει με αυτήν του 1929 – γεγονός που θα σήμαινε ότι, ευρισκόμαστε πριν από την τρομακτική κατάρρευση των χρηματιστηριακών αγορών παγκοσμίως.

To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)

Όμως, εάν συγκρίνει κανείς την πορεία του δείκτη τότε και σήμερα ποσοστιαία, θα οδηγηθεί σε ένα άλλο συμπέρασμα – αφού, μεταξύ των ετών 1927 και 1929, ο δείκτης αυξήθηκε κατά 80% (διπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο και μετά έπεσε κατά 50%), έναντι μόλις 24% για μία αντίστοιχη χρονική περίοδο σήμερα (20 μήνες). Το κατωτέρω γράφημα τεκμηριώνει το συμπέρασμα:

.

.

Βέβαια, κανένας δεν αμφιβάλλει σχετικά με το γεγονός ότι, οι μετοχές στις Η.Π.Α. σήμερα είναι εξαιρετικά υπερτιμημένες. Εν τούτοις, δεν πρόκειται για μία κερδοσκοπική έκρηξη, όπως αυτή του 1929, ενώ οι κεντρικές τράπεζες έχουν σήμερα τη δυνατότητα να χειραγωγούν σε μεγάλο βαθμό τα χρηματιστήρια, όπως έχει αποδειχθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα.

Ειδικότερα, κατά την υποδοχή της νέας διευθύντριας της Fed, με σκοπό να αποφευχθεί η συνήθης κατάρα (άρθρο), η χειραγώγηση ξεπέρασε κάθε προηγούμενο – πολύ περισσότερο επειδή οι κακές ειδήσεις (απασχόληση, ακίνητα, ανάπτυξη κλπ.) οδηγούσαν στην αύξηση και όχι στη μείωση των τιμών των μετοχών, με αποτέλεσμα να λέγεται ότι «Τα κακά νέα είναι καλά νέα» (το ίδιο συμβαίνει και στην Ιταλία όπου, παρά τα κακά νέα, την πτώση δηλαδή της κυβέρνησης, το χρηματιστήριο εκτοξεύθηκε στα ύψη).

Ή αιτιολογία δε, σύμφωνα με την οποία τα κακά νέα είναι πράγματι καλά, ήταν το ότι τόσο η Fed, όσο και οι υπόλοιπες δυτικές κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να αυξήσουν τα πακέτα ρευστότητας, λόγω ακριβώς των αρνητικών ειδήσεων για την Οικονομία – γεγονός που ωφέλησε και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες των αναπτυσσομένων χωρών, οι οποίες εξαρτώνται απόλυτα από τις εισροές ξένων χρημάτων (επομένως, από τα πακέτα ρευστότητας).

Το μέλλον βέβαια θα δείξει τι ακριβώς θα συμβεί – ενώ, εάν η Fed επιμείνει στο σταδιακό περιορισμό του QE κατά 10 δις $ μηνιαία, όπως ουσιαστικά δήλωσε η νέα διοικητής της, τότε θα σταματήσει εντελώς το Σεπτέμβριο του 2014. Εάν δε η ΕΚΤ αυξήσει την ποσότητα χρήματος, για να αποφευχθεί η κατάρρευση της Ευρωζώνης, το ευρώ θα υποτιμηθεί απέναντι στο δολάριο – εν πρώτοις στο 1,30.

.

Η ΑΓΟΡΑ ΟΜΟΛΟΓΩΝ

Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουν πληθύνει οι αρνητικές ειδήσεις, όσον αφορά τα εταιρικά ομόλογα των μεσαίων κυρίως επιχειρήσεων – επειδή έχει χρεοκοπήσει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός, κυρίως από τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας. Ως εκ τούτου ο δείκτης εξέλιξης τους, όπως στο γράφημα που ακολουθεί, παραμένει αρνητικός – γεγονός που θα ενταθεί στο μέλλον, εάν χρεοκοπήσουν και άλλες επιχειρήσεις.

.

.

Όπως υπολογίζεται, το 15% των εταιρικών ομολόγων που εκδόθηκαν στη Γερμανία μετά το 2011 θα χαθούν – ενώ το μέλλον διαγράφεται ακόμη πιο ζοφερό, ειδικά για το χρονικό διάστημα μεταξύ 2016 και 2018, όπου λήγουν εταιρικά ομόλογα αξίας άνω του 1 τρις € για κάθε έτος.

Όσον αφορά τώρα τα κρατικά ομόλογα, τα ελληνικά είχαν μία πολύ μεγάλη απόδοση, μετά το καλοκαίρι του 2012 – όπου τα δεκαετή, από 30-40% τότε, έπεσαν στο 8% σήμερα (γράφημα που ακολουθεί).

.

.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι αγορές εμπιστεύονται πλέον περισσότερο την Ελλάδα – όπως επίσης την  Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Μπορεί φυσικά να μην είναι αυτή η βασική αιτία, αλλά αφενός μεν το ότι οι επενδυτές πείσθηκαν για την αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης, αφετέρου η αύξηση των αγορών κρατικών ομολόγων εκ μέρους της ΕΚΤ.

Με δεδομένο όμως πως η Ελλάδα θα χρειασθεί 30 δις € για την εξυπηρέτηση των τοκοχρεολυσίων του 2014, ενώ πολλές άλλες χώρες της Ευρωζώνης θα πρέπει να αναχρηματοδοτήσουν ληξιπρόθεσμα ομόλογα αξίας αρκετών δις €, η κατάσταση θα μπορούσε να αντιστραφεί ξαφνικά – με άγνωστα επακόλουθα για τον πλανήτη.

ΟΙ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ

Η κρίση έχει πιέσει σε μεγάλο βαθμό τόσο τα νομίσματα, όσο και τα χρηματιστήρια στις αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη, όπως φαίνεται από το επόμενο γράφημα – με τον αντιπροσωπευτικό δείκτη τους (MSCI Index) να έχει χάσει περί τα 4% από την αρχή του έτους.

.

.

Η τουρκική λίρα, το Rand της Νοτίου Αφρικής, καθώς επίσης το Peso της Αργεντινής είχαν τις μεγαλύτερες απώλειες – οι οποίες, αν και περιορίσθηκαν αργότερα, δεν φαίνεται να έχουν αποφευχθεί. Οι αγορές ομολόγων των συγκεκριμένων χωρών (EMBI Global Bond Index) παρουσίασαν μία καλύτερη εικόνα – ενώ οι μελλοντικές προοπτικές τους παραμένουν θετικές, εκτός εάν ακολουθήσει η χρεοκοπία κάποιας χώρας, με το Puerto Rico να αποτελεί τον πλέον επικίνδυνο υποψήφιο (τη Βενεζουέλα, την Ουκρανία και την Αργεντινή επίσης).

Τα χρηματιστήρια βέβαια της Κίνας (γράφημα) παραμένουν σε πολύ χαμηλό επίπεδο – αν και ο ρυθμός ανάπτυξης της Οικονομίας της ήταν θετικός, μεταξύ 7,5% και 10%. Η φούσκα όμως στον τομέα των σκιωδών τραπεζών, καθώς επίσης στα ακίνητα, συνεχίζει να τρομάζει τους επενδυτές – ενώ έχουν αυξηθεί οι εκροές χρημάτων, εκ μέρους των πλουσίων Κινέζων.

.

.

Ενδεχομένως βέβαια να είναι υπερβολικοί οι φόβοι που εκφράζονται – αφού ο δείκτης των μετοχών, στα επίπεδα των 2.000 μονάδων, είναι μάλλον υποτιμημένος. Εάν αντιστραφεί δε η τάση, θα αποτελέσει μία θετική εξέλιξη τόσο για την ευρύτερη περιοχή (Ταϊλάνδη, Ινδονησία, Νότια Κορέα κλπ.), όσο και για την Αυστραλία – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας στην Κίνα. Το ίδιο ισχύει και για το ναυτιλιακό δείκτη Baltic Dry, ο οποίος φαίνεται να επανέρχεται μετά από τη συνεχή πτώση του των τελευταίων μηνών.

Εν τούτοις, η δημιουργία νέων χρημάτων, όπου η Κίνα ξεπερνά την Ιαπωνία και τις Η.Π.Α. μαζί (γράφημα που ακολουθεί), αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα ανησυχίας – καθόλου ευχάριστο για τον πλανήτη.

.

.

Ολοκληρώνοντας, η αδυναμία της Ιαπωνίας να επιτύχει το στόχο αύξησης του ΑΕΠ της (1% έναντι στόχου 2,8%), παρά την επεκτατική πολιτική της κεντρικής της τράπεζας, είναι ένα ακόμη από τα πολλά σύννεφα στον ουρανό της παγκόσμιας οικονομίας – αν και όλοι ευχόμαστε να μην προκαλέσουν την προβλεπόμενη καταιγίδα των καταιγίδων.