Η εισήγηση μας για την προμήθεια πυροσβεστικών ελικοπτέρων

.

Διαγωνισμός παρωδία με έναν συμμετέχοντα, ο οποίος είναι ο ακριβότερος στον πλανήτη – με μεσάζοντα το Υπερταμείο των ξένων που διενεργεί πλέον τους διαγωνισμούς του δημοσίου, παρά το ότι δεν προβλέπεται από το καταστατικό του. Το  γεγονός δε ότι, η διοίκηση του προστατεύεται από το ακαταδίωκτο, δημιουργεί σοβαρές υποψίες – ενώ τεκμηριώνει το ότι, είμαστε κάτι χειρότερο από προτεκτοράτο.

.

Πλήρης εισήγηση  

Η παρούσα σύμβαση (δόθηκαν τελικά ελάχιστα λεπτά και δεν μας επετράπη ολόκληρη η εισήγηση), αφορά την προμήθεια 6 ως 8 ελικοπτέρων πυρόσβεσης, για τη συμπλήρωση του υπάρχοντος στόλου – ο οποίος έχει ελλείψεις που αυξάνονται, ενώ πλαισιώνεται από πολλά μισθωμένα και σχετικά προβληματικά εναέρια μέσα, όπως τα μικρά Air Tractor με τις αμφιλεγόμενες συμβάσεις τους.

Η προσφορά που έχει προσκομιστεί είναι από την Airbus για ελικόπτερα H215 του γνωστού τύπου Super Puma – σημειώνοντας ότι, η βελτίωση του στόλου των εναέριων όπως και του επίγειου εξοπλισμού, είναι κάτι που επείγει δεδομένων των αποτυχιών στις πυρκαγιές, αλλά για το σκοπό αυτό χρειάζεται και οργάνωση.

Συνεχίζοντας, ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε πέρυσι και έρχεται φέτος για κύρωση – ενώ τα πρώτα ελικόπτερα θα παραληφθούν σε 2 χρόνια.

Επομένως θα αργήσουν, όταν εμείς αντιμετωπίζουμε πιεστικές ανάγκες. Η διαδικασία έγινε από το ΤΑΙΠΕΔ του Υπερταμείου που έχει πολλούς αποτυχημένους διαγωνισμούς στο ενεργητικό του – ενώ κανονικά δεν θα έπρεπε να αναλαμβάνει διαγωνισμούς του Δημοσίου.

Το έργο χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ του Ταμείου Ανάκαμψης και του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας που είχε εξαγγελθεί από πέρυσι, ενώ θα ανερχόταν στα 2,1 δις – κάτι που τελικά αφορούσε μελλοντικές δράσεις, ενώ στο τέλος του 2024 ο κ. Κικίλιας διαβεβαίωνε ότι, τρέχει με καταιγιστικούς ρυθμούς.

Ο διαγωνισμός πέρασε μέσα από την NSPA, από την υπηρεσία υποστήριξης και προμηθειών του ΝΑΤΟ, ταχύτατα κατά τον κ. Κικίλια – ενώ φυσικά η εμπλοκή του ΝΑΤΟ περιορίζει τις επιλογές σε προμηθευτές του ΝΑΤΟ.

Όπως βλέπουμε, υπήρχε μόνο ένας συμμετέχων στο διαγωνισμό, κάτι που δεν είναι ότι καλύτερο – η κοινοπραξία της Airbus ως κατασκευαστή και οι εταιρίες Airtelis και SAF Helicopters που παρέχουν υπηρεσίες υποστήριξης.

Από την άλλη πλευρά,  το προσφερόμενο μοντέλο είναι το H215 της οικογένειας Super Puma – τα οποία έχουν ήδη καλή προϋπηρεσία στην Ελλάδα.

Η χωρητικότητα της δεξαμενής νερού του είναι 3.875 L ως 4.250 L ή 3,8 έως 4,2 τόνους – οπότε υπερβαίνει κατά πολύ την ελάχιστη χωρητικότητα των 2.500 L ή 2,5 τόνων στη διακήρυξη, ενώ μπορεί να μεταφέρει έως και 19 επιβάτες (όμως στην διάταξη που έχει την πρόσθετη δεξαμενή, η ενδεδειγμένη χωρητικότητα είναι 12 επιβάτες όσο και την προκήρυξη). Για σύγκριση, το Canadair έχει χωρητικότητα ως 6.000 λίτρα ή 6 τόνους.

Θεωρούμε ότι είναι ένα αξιόλογο ελικόπτερο, αλλά λόγω των κυρώσεων δεν θα μπορούσαν να συμμετάσχουν περισσότεροι προμηθευτές, όπως από τη Ρωσία, η οποία έχει τα Mi-8 ελικόπτερα που χρησιμοποιούνται ευρέως, ενώ έχει νοικιάσει και η Ελλάδα – ή από τις ΗΠΑ με τα Sikorsky–Eriksson που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα με καλές κριτικές, ενώ πρόσφατα παρουσιάστηκε μια μετατροπή του Sikorsky S92A των ΗΠΑ για πυροσβεστικό, με ανάλογα τεχνικά χαρακτηριστικά: 19 επιβάτες, 5 τόνους δεξαμενή.

Όσο αφορά την Airtelis, πρόκειται για μια μικρή σχετικά εταιρία με 15 πυροσβεστικά ελικόπτερα κυρίως Super Puma – η οποία παρέχει υπηρεσίες πυρόσβεσης στη Γαλλία από το 2020, ενώ η SAF Helicopters παρέχει υπηρεσίες ιατρικής διακομιδής με 45 ελικόπτερα και διαθέτει προσομοιωτές πτήσης για εκπαίδευση πιλότων.

Η σύμβαση αφορούσε προμήθεια 6 ελικοπτέρων με την προαίρεση για 2 ακόμη, μαζί με την τεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη – με συνολικό κόστος διαγωνισμού έως 334,2 εκ και για τα 8 (233,4 τα 6 και 100,8 τα 2).

Προβλέπεται δε κεντρική βάση συντήρησης των Ε/Π στην Αττική και σε προκεχωρημένες βάσεις σε όλη την Ελλάδα κατά τη θερινή περίοδο με 1 Ε/Π ανά βάση, όπου θα εκτελούνται εργασίες εξυπηρέτησης των Ε/Π – ενώ,  σύμφωνα με τη σύμβαση, θα εκπαιδευτούν πιλότοι της αναθέτουσας αρχής, δηλαδή του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας.

Όσον αφορά τώρα την προσφορά του αναδόχου, είναι στο ίδιο ακριβώς κόστος με όσα αναγράφονταν στο διαγωνισμό, – στα 27,4 εκ. € ανά ελικόπτερο γεγονός που σημαίνει πως δεν υπήρχε καμία έκπτωση. Είναι λογικό να μην υπάρχει έκπτωση; Μήπως την εισέπραξε κάποιος άλλος; Δεν μπορέσαμε όμως δυστυχώς να ελέγξουμε την τιμή – αν και δεν φαίνεται παράλογη, για τα δεδομένα της πανάκριβης AirBus.

Από την άλλη πλευρά, θα έπρεπε να ερευνήσει κανείς και το κόστος μίσθωσης – όπου για παράδειγμα των Eriksson είναι 2 έως 3 εκ. τη σεζόν, οπότε με τα ίδια χρήματα της αγοράς, νοικιάζονται τα υπόλοιπα για 10 χρόνια, χωρίς καν να υπολογίζονται τα έξοδα λειτουργίας.

Όσον αφορά την τεχνική και λειτουργική υποστήριξη, είναι μεν στο ίδιο κόστος με του διαγωνισμού, αλλά προσφέρονται περισσότερες ώρες κάλυψης – 1.088 € ανά ελικόπτερο αντί 950 € για τα αρχικά 6 του διαγωνισμού ή 900 € για τα επόμενα 2. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια έκπτωση – αφού μειώνεται το μέσο κόστος λόγω των περισσότερων ωρών.

Συνολικά η προσφορά είναι 311,2 εκ. € για τα 8 ελικόπτερα, έναντι 334,2 στον διαγωνισμό – οπότε έχουμε μια μικρή έκπτωση 7% και με 150 περισσότερες ώρες ανά ελικόπτερο, οπότε η έκπτωση φτάνει στο 15%.

Το κόστος ανά ώρα πτήσης είναι 10.575 € σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας – λαμβάνοντας υπ’ όψιν την επιχειρησιακή και τεχνική υποστήριξη, χωρίς την απόσβεση του ελικοπτέρου. Ισχύει; Για σύγκριση, το κόστος ανά ώρα για τα πτητικά της ΠΑ εκτιμάται το 2024 ως εξής:

• Για τα Canadair CL-215 αγγίζει τα 7.000 ευρώ και για τα CL -415 11000/ ώρα.
• Για τα πυροσβεστικά PZL000 ευρώ
• Για τα ελικόπτερα Chinook του στρατού, περί τις 6.000 ευρώ.

Σε αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος συντήρησης, αλλά το κόστος των πιλότων και λειτουργίας – οπότε το κόστος είναι σχετικά ανταγωνιστικό, ενώ σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση πολύτιμων στρατιωτικών μέσων που είναι για άλλο σκοπό, για την άμυνα.

Οι χρόνοι παράδοσης των ελικοπτέρων είναι 4 έτη από την υπογραφή δηλαδή το  2029, αν και από σήμερα ως εξής: 2 έτη μετά την υπογραφή 2 Ε/Π, στα 3 έτη  1 Ε/Π και στα 4 έτη 5 Ε/Π – όπου στο ενδιάμεσο διάστημα, μέσα στα 3 πρώτα έτη, θα έχει ασκηθεί το δικαίωμα αίρεσης για τα 2 επιπλέον. Αυτό ήταν το χρονοδιάγραμμα που είχε ζητηθεί και συμφώνησε ο ανάδοχος.

Το συμπέρασμα μας είναι το εξής:

Τελικά οι προδιαγραφές είναι ίδιες περίπου με την προσφορά. Θα έλεγε κανείς ότι ήταν συμφωνημένο ή ότι ο ανάδοχος δεν δίνει έκπτωση. Συμφωνεί με αυτά η ΕΕ; Προφανώς, αφού πρόκειται για την Airbus που έχει σχεδόν οδηγήσει σε οικονομικό πόλεμο με τις ΗΠΑ στο παρελθόν – λόγω της στήριξής της, σε σχέση με την Boeing.

Από την άλλη πλευρά η ΕΕ μας προσφέρει το Ταμείο Ανάκαμψης, για να επιστραφεί ουσιαστικά πίσω στις χώρες του Βορά με αγορές εξοπλισμού.

Πάντως το ΕΣ ενέκρινε την σύμβαση – κάτι που είναι μεν εφησυχαστικό επειδή το ΕΣ είναι αξιόπιστο, αλλά μάλλον οφείλεται στο ότι δεν προσήλθε άλλος ενδιαφερόμενος.

Συνεχίζοντας, το πρόβλημα με την πυρόσβεση στο παρελθόν ήταν ο κακός συντονισμός – καθώς επίσης οι ελλείψεις σε επίγειο εξοπλισμό και προσωπικό, εκτός από τα εναέρια μέσα.

Επίσης, ενώ η κυβέρνηση αναφέρεται σε πολλά εναέρια μέσα, στην πράξη δεν ισχύει – όπως για παράδειγμα το 2022, όπου αναφέρονταν μεν 84 από τα οποία 44 μισθωμένα, αλλά είτε ήταν διασκορπισμένα, είτε εκτός λειτουργίας, με αποτέλεσμα να επιχειρούν πολύ λίγα όταν χρειαζόταν. Επομένως το βασικό θέμα είναι η οργάνωση.

Παρεμπιπτόντως εδώ,  ζητείται από τους ιδιώτες να καθαρίσουν οικόπεδα, όταν ο ιδιωτικοποιημένος ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει υπογειοποιήσει τα καλώδια – όπως είχαμε επισημάνει σε επιτροπή για την αγορά καλωδίων το 2022 (μόνο το 5% της προμήθειας των 15.900 χιλιομέτρων αξίας 159 εκ. € του 2022, υλικό για 2-3 χρόνια, ήταν υπόγεια σε ένα συνολικό δίκτυο που αποτελούν μόνο το 1%).

Η προσφορά δε των 6 εκ. για 80 drones δεν βοηθάει – αφού drones είχαμε και πέρυσι στη φωτιά στον Μαραθώνα που όμως ξέφυγε και έφτασε στην Αθήνα. Τουλάχιστον να ήταν τα drones ελληνικής κατασκευής, όπως αυτά που έχει ήδη η Πυροσβεστική.

Όσον αφορά τώρα τις άλλες υπάρχουσες λύσεις, τα εξής:

• Τα Canadair CL215 και CL415 που αγοράστηκαν επί Χούντας το 1972 και επί Τσοχατζόπουλου το 1999, έχουν αποδεκατιστεί – αφού έχουμε μεν 17 αλλά ουσιαστικά μόνο τα 10 είναι διαθέσιμα: 6 CL-215 και 4 CL-415. Που βρίσκεται το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των 7 νεότερων CL-415;
• Τα καινούρια μοντέλα των Canadair, τα DHC -515 που έχουμε υπογράψει σύμβαση προμήθειας δεν θα δοθούν σύμφωνα με το πρόγραμμα – δύο αεροσκάφη αναμένεται να παραδοθούν το 2027, ένα το 2028, ένα το 2029 και τρία το 2030. Όπως φαίνεται η παραγωγή ξεκίνησε μόλις πέρυσι και το πρώτο που θα κατασκευάσει η εταιρία θα είναι έτοιμο το 2028 – άρα και τα ελληνικά θα καθυστερήσουν. Τι προβλέπεται;
• Η Ελλάδα διαθέτει ακόμη στρατιωτικά αεροσκάφη τα οποία εκτελούν ή μπορούν να εκτελούν πτήσεις αεροπυρόσβεσης – συγκεκριμένα τα ελικόπτερα Chinook με προσαρμογή κάδου, τα μεταγωγικά C130 Hercules (Lockheed Martin) και τα C-27J Spartan της Alenia (Ιταλική Leonardo), τα οποία μπορούν να πάρουν ειδικά κιβώτιο με επιβραδυντικό υλικό στον αποθηκευτικό χώρο. Εμείς έχουμε κάνει πρόταση για τη χρήση του Spartan C27J από το 2020 – ενώ έχουμε ζητήσει την επαναδραστηριοποίηση τους πολλές φορές. Η ΠΑ μας απάντησε ότι είναι εφικτό με ρίψη ως 6 container του 1 τόνου από τα C-27J κόστους 700$ ανά κοντέινερ – δηλ. κόστους ανά αποστολή ως 4200$ συν τα καύσιμα Αυτό σημαίνει ανάλογη χωρητικότητα με τα Canadair που όμως παίρνουν θαλασσινό νερό – ενώ ανάλογη εφαρμογή έχει η Ρουμανία που βοηθάει και στις πυρκαγιές. Πλέον βλέπουμε ότι συντηρούνται και επανέρχονται στην δράση 5 από τα 8 – κάτι πολύ θετικό.
• Ελικόπτερα Super Puma που ήδη έχουμε αλλά ήταν σε αδράνεια, άρχισαν να συντηρούνται – ενώ εξοπλίζονται με κάδους για να χρησιμοποιηθούν στην πυρόσβεση. Πρόκειται επίσης για κάτι θετικό – ενώ ζητούσαμε ανέκαθεν την επισκευή τους.

Κλείνοντας με τις ερωτήσεις μας (δεν απαντήθηκε καμία), είναι οι εξής:

1. Γιατί αγοράζονται ελικόπτερα και δεν μισθώνονται, εάν πράγματι το κόστος μίσθωσης είναι 2,5-3 εκ. € ανά σεζόν για τα Eriksson; Έτσι θα χρησιμοποιούσαμε το Ταμείο Ανάκαμψης για άλλες χρήσεις – όπως για την αναδάσωση και τα αντιπλημμυρικά που χρειάζονται.
2. Γιατί έπρεπε να γίνει ο διαγωνισμός μέσα από την υπηρεσία του ΝΑΤΟ (NSPA);
3. Γιατί δεν υπήρχαν άλλοι ενδιαφερόμενοι; Φταίνε οι προδιαγραφές;
4. Είναι λογική τιμή τα 27,4 εκ €. Που το στηρίζετε;
5. Πώς είναι δυνατόν να έχετε προκηρύξει διαγωνισμό με την ίδια τιμή ανά ελικόπτερο που προσέφερε η Airbus;
6. Τι περιλαμβάνει το επιχειρησιακό κόστος (μισθούς, καύσιμα, ανταλλακτικά, ασφάλεια κλπ.);
7. Οι πιλότοι θα είναι της Αναθέτουσας αρχής αν καταλάβαμε καλά; Θα είναι ήδη δημόσιο υπάλληλοι, όπως από το στρατό ή την πυροσβεστική, ή νέες προσλήψεις;
8. Πού θα γίνεται η συντήρηση των ελικοπτέρων στην Αττική; Ποιες θα είναι οι προκεχωρημένες βάσεις συντήρησης σε όλη την Ελλάδα, όπως αναφέρεται;
9. Υπό ποια αρχή θα λειτουργούν οι βάσεις συντήρησης; Υπό την Πολεμική Αεροπορία και την ΕΑΒ; Υπό την Πυροσβεστική; Από Ιδιωτική Εταιρία;
10. Θα υπάρχει κάποια εγχώρια συμπαραγωγή, σημειώνοντας πως κατασκευάζονται εν μέρει στην Ρουμανία;
11. Τι θα γίνει μετά τα 5 χρόνια που καλύπτει κατά το maximum η υποστήριξη; Μπορεί να επεκταθεί ή να αναληφθεί από την Ελλάδα;
12. Πόση είναι η ωφέλιμη διάρκεια ζωής του ελικοπτέρου και πότε θα χρειαστεί η συντήρηση μέσης ζωής;
13. Γιατί αναγράφονται 900-950 ώρες πτήσεις ανά ελικόπτερο; Δηλ. κατά μέσο όρο ως 300 ετησίως; Είναι επαρκές για την αντιπυρική περίοδο;
14. Υπάρχουν ρήτρες σε περίπτωση καθυστέρησης παράδοσης των ελικοπτέρων;
15. Θα αναλαμβάνουν άλλες αποστολές εκτός της πυρόσβεσης, όπως αεροδιακομιδές ή έρευνα και διάσωση; (βλέπουμε ότι όταν μπαίνει η δεξαμενή μειώνονται οι θέσεις επιβατών και ίσως δεν λειτουργεί το αγκίστρι φορτίου οπότε η ανέλκυση;)
16. Πόσα θα είναι τα διαθέσιμα εναέρια φέτος; Πόσα θα ενοικιασθούν και πόσα ιδιόκτητα;
17. Πόσα από τα υπάρχοντα Super Puma; Υπάρχει σκέψη για χρήση και των C27J ως πυροσβεστικά;
18. Τι θα γίνει αν καθυστερήσουν τα καινούργια Canadair; Υπάρχει ενημέρωση για την πορεία; Υπάρχουν ρήτρες καθυστέρησης; Θα διεκδικηθεί αποζημίωση ή καταγγελία της σύμβασης, με βάση το συμφωνητικό; Θα αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις εναέριων;