Ο οικονομικός εθνικισμός – Σελίδα 3 – The Analyst

Ο οικονομικός εθνικισμός

677 total views, 5 views today

.

Περαιτέρω, δεν ήταν δυνατόν να υιοθετηθεί ένα είδος αποζημίωσης των χαμένων της παγκοσμιοποίησης, όπως είχε συζητηθεί κάποτε, επειδή κάτι τέτοιο θα αύξανε το κόστος των επιχειρήσεων, μειώνοντας την ανταγωνιστικότητα τους – ενώ, λόγω των ανοιχτών συνόρων, οι επιχειρήσεις θα μεταφέρονταν σε άλλες χώρες για να αποφύγουν αυτού του είδους τις επιβαρύνσεις, οπότε θα ζημιωνόταν εκείνο το κράτος που θα ήθελε να στηρίξει με το συγκεκριμένο τρόπο τα αδύναμα εισοδηματικά του στρώματα.

Το νέο καθεστώς (πολιτική της προσφοράς) είχε πάντως χαρακτηρισθεί πριν από πολλά χρόνια ως «χρυσός ζουρλομανδύας» – με την έννοια πως επιβάλλεται στο εκάστοτε εθνικό κράτος μία καταναγκαστική πολιτική, επειδή λόγω της αφομοίωσης των αγορών μεταξύ τους χάνει τον έλεγχο της οικονομικής του εξέλιξης, της απασχόλησης, καθώς επίσης της αναδιανομής των εισοδημάτων.

429

Ο «χρυσός αυτός ζουρλομανδύας», βασικός στόχος του οποίου ήταν η καταπολέμηση του πληθωρισμού της δεκαετίας του 1960 και 1970 που θεωρήθηκε πως προκάλεσε η πολιτική της ζήτησης (Keynes), είναι περισσότερο εμφανής στην Ευρωζώνη – έχοντας θεσμοθετηθεί από τη συμφωνία του Μάαστριχτ.

Τέλος, από την πλευρά των πολιτικών κομμάτων, το νέο καθεστώς στηρίχθηκε στην αρχή από τις φιλελεύθερες συντηρητικές παρατάξεις – στη συνέχεια επίσης από τις σοσιαλδημοκρατικές, όπως από τους Δημοκρατικούς στης Η.Π.Α., τους σοσιαλδημοκράτες στη Γερμανία (Schroeder) και τους εργατικούς στη Μ. Βρετανία (Blair).

Η αλλαγή εποχής

Επιστρέφοντας στον πρόεδρο Trump, φαίνεται πως κατάφερε να προσεγγίσει τους εκλογείς που συνήθως ψήφιζαν αριστερά, υποσχόμενος την κατάργηση της διεθνούς πολιτικής της προσφοράς – αφαιρώντας το «χρυσό ζουρλομανδύα» από τις Η.Π.Α., με την έννοια της ανάκτησης της οικονομικής πολιτικής από το εθνικό κράτος, όσον αφορά την ανάληψη εκ μέρους του της ευθύνης για τις οικονομικές εξελίξεις, για την αγορά εργασίας, καθώς επίσης για την αναδιανομή των εισοδημάτων.

Προφανώς κάτι τέτοιο είναι ενάντια στα συμφέροντα των πανίσχυρων αγορών (τράπεζες, χρηματιστήρια κλπ.), των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, καθώς επίσης των κρατών που είναι κερδισμένα από την παγκοσμιοποίηση – με κριτήριο τα πλεονάσματα στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών τους, όπως είναι η Κίνα, η Γερμανία, η Ελβετία κοκ.

Κεντρικά στοιχεία αυτής της πολιτικής είναι αφενός μεν ο περιορισμός του ελευθέρου εμπορίου (επιβολή δασμών, κατάργηση ζωνών/συμφωνιών όπως η NAFTA, TTIP κοκ.), αφετέρου η μείωση των μεταναστευτικών ροών – συμβολισμός της οποίας είναι το τείχος του Μεξικού. Φυσικά πρόκειται για συνειδητές επιλογές, με στόχο την ισοσκέλιση των δίδυμων ελλειμμάτων της υπερδύναμης, καθώς επίσης το σταμάτημα της αύξησης των δημοσίων και ιδιωτικών χρεών της – προτού την οδηγήσουν στο χάος.

Σε γενικές γραμμές πάντως αυτή η αλλαγή πολιτικής, με την οποία ο νέος πρόεδρος σκοπεύει την επιστροφή της χώρας του στο θετικό προστατευτισμό της δεκαετίας του 1950, χαρακτηρίζεται ως «οικονομικός εθνικισμός» – ο οποίος είναι εξαιρετικά ελκυστικός για τις χαμηλές εισοδηματικές τάξεις, αφού έχουν κουραστεί από την έκθεση τους στον παγκόσμιο ανταγωνισμό μετά από τόσα χρόνια, ενώ ταυτόχρονα μειωνόταν οι μισθοί τους, οι συντάξεις τους και το κοινωνικό κράτος, με την παράλληλη αύξηση των χρεών τους.

Από την πλευρά της μακροοικονομίας τώρα, ο «οικονομικός εθνικισμός» απαιτεί μία σειρά μεταρρυθμίσεων, με στόχο τη μετατόπιση της καμπύλης της προσφοράς προς τα αριστερά – γεγονός που θα αύξανε την οικονομική δύναμη των εγχωρίων επιχειρήσεων αγαθών και υπηρεσιών, καθώς επίσης των εργαζομένων. Μεταξύ άλλων απαιτείται η διενέργεια δημοσίων επενδύσεων, όπως αυτές που ανακοίνωσε ο κ. Trump – ενώ έτσι θα προέκυπτε μία εναλλακτική δυνατότητα, αντίθετη με την πολιτική της προσφοράς που επικρατεί παγκοσμίως.British Prime Minister Theresa May and U.S. President Donald Trump gesture towards each other during their joint news conference at the White House in Washington, U.S., January 27, 2017. REUTERS/Kevin Lamarque

Θα ήταν δε πλησιέστερη στη χρυσή εποχή του 1950 και στην πολιτική της ζήτησης του Keynes, ενώ θα μπορούσαν να αποφευχθούν οι δυσλειτουργίες της (υπερπληθωρισμός) – οι οποίες προήλθαν κυρίως από το ότι, το δημόσιο δεν αποχώρησε ως όφειλε από τον ιδιωτικό τομέα, όταν ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν υψηλός. Κλείνοντας, οι βασικοί λόγοι, οι οποίοι συνέβαλλαν στην άνοδο του οικονομικού εθνικισμού, εν πρώτοις στις Η.Π.Α. και στη Μ. Βρετανία, ενώ ακολουθούν ήδη πολλές άλλες χώρες (Γαλλία, Ολλανδία κλπ.), είναι οι εξής:

(α) Η χρηματοπιστωτική κρίση κλόνισε την εμπιστοσύνη πολλών συντηρητικών, στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς – αποκαλύπτοντας επί πλέον πως έχει κυριευθεί από τον άκρως νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό/καζίνο, μετατρέποντας την πλειοψηφία των ανθρώπων σε σκλάβους χρέους, καθώς επίσης τα κράτη σε υποχείρια των αγορών.

(β)  Κατά τη διάρκεια της κρίσης επιβλήθηκαν μέτρα για τη σταθεροποίηση του συστήματος, τα οποία ήταν αντίθετα στη φιλελεύθερη ιδεολογία – με αποτέλεσμα να μην πείθει πλέον ούτε τους οπαδούς της.

(γ)  Η επιστροφή στα εθνικά κράτη αντιμετωπίζεται από πολλούς ως μία δυνατότητα διάσωσης της καθαρά φιλελεύθερης ιδεολογίας – η οποία, μέσω του ακραίου νεοφιλελευθερισμού, έχει οδηγήσει στη «δικτατορία των αγορών», καθώς επίσης σε μία σοβιετικού τύπου κεντρικά κατευθυνόμενη οικονομία, στην οποία όμως κυριαρχούν οι ελίτ.

Κλείνοντας, εάν ο κ. Trump στις Η.Π.Α. και η κυρία May στη Μ. Βρετανία καταφέρουν να έχει επιτυχία ο οικονομικός εθνικισμός, με την έννοια πως το κράτος θα ενδιαφέρεται για τους Πολίτες του, καταπολεμώντας ταυτόχρονα τις τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες που έχει προκαλέσει ο νεοφιλελευθερισμός, τότε θα βιώσουμε πράγματι μία μεγάλη αλλαγή εποχής – η οποία δεν θα έχει σχέση με τον προστατευτισμό της δεκαετίας του 1930, αλλά με τη «μερική παγκοσμιοποίηση» της χρυσής εποχής του 1950, σε ένα πραγματικά φιλελεύθερο πλαίσιο.

Επίλογος

Η επιτυχία του οικονομικού εθνικισμού απαιτεί μία διεθνή «μονεταριστική» κάλυψη, όπως ήταν το σύστημα Bretton Woods στη δεκαετία του 1950 – κάτι που δεν υπάρχει σήμερα, στην εποχή των χρημάτων χωρίς αντίκρισμα (Fiat money), όπου κυριαρχεί παγκοσμίως το σύστημα του χρέους. Ως εκ τούτου, είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσει νομισματικούς και εμπορικούς πολέμους, όπως την περίοδο του 1930 – οι οποίοι θα είχαν μία αντίστοιχη κατάληξη.

Από την άλλη πλευρά, η εθνική οικονομική πολιτική είναι επιρρεπής στον πληθωρισμό – οπότε απαιτούνται ικανές κυβερνήσεις, οι οποίες να είναι σε θέση να αντισταθούν στο λαϊκισμό και στο πελατειακό κράτος. Επί πλέον στις επιθέσεις των αγορών, οι οποίες δεν θα είναι καθόλου πρόθυμες να χάσουν τα προνόμια τους.

Επομένως, κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει σήμερα εάν τελικά επικρατήσει ο οικονομικός εθνικισμός, χωρίς να προκληθούν μεγάλες ζημίες στον πλανήτη – αλλά μόνο πως το τραίνο έχει ήδη ξεκινήσει από τις Η.Π.Α. και τη Μ. Βρετανία, ενώ δεν πρόκειται να σταματήσει, αφού όπως οι εργαζόμενοι συμπεριφέρθηκαν με αμετροέπεια τη δεκαετία του 1970, ηττώμενοι στη συνέχεια κατά κράτος, το ίδιο έκαναν οι αγορές τη δεκαετία του 2000, οπότε θα έχουν την ίδια μοίρα.

Βιβλιογραφία: ZBW, Winkler

Advertisements

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.