.
(α) Στην πρώτη περίπτωση (εξοφλήσεις χρεών), οι οφειλέτες μειώνουν σημαντικά τις δαπάνες τους, με στόχο να συγκεντρώσουν χρήματα για να περιορίσουν τα χρέη τους – κάτι που όμως μειώνει τη ζήτηση στην οικονομία και την οδηγεί σε ύφεση, με αποτέλεσμα να συρρικνώνεται το ΑΕΠ πιο γρήγορα από τα χρέη, οπότε να αυξάνονται ως ποσοστό του. Πρόκειται για τη γνωστή «ύφεση ισολογισμών» με κυριότερο παράδειγμα την Ιαπωνία, το δημόσιο χρέος της οποίας έχει φτάσει στο 250%, ενώ η οικονομία της υποχωρεί συνεχώς σχεδόν για 25 χρόνια – με την Ευρώπη να ακολουθεί σήμερα τον ίδιο καταστροφικό δρόμο.
(β) Η δεύτερη περίπτωση (διαγραφές χρεών) είναι συνώνυμη με τη χρεοκοπία – όπου οι δανειστές αναγκάζονται να διαγράψουν μαζικά χρέη των οφειλετών. Επειδή όμως οι μεγαλύτεροι δανειστές είναι συνήθως οι τράπεζες, καταρρέουν, με αποτέλεσμα να πρέπει να διασωθούν από τα κράτη – οπότε αυξάνονται ξανά τα χρέη.
(γ) Στην τρίτη περίπτωση (ανάπτυξη ταχύτερη από τα χρέη) απαιτείται η πυροδότηση της ανάπτυξης με την αύξηση της ρευστότητας από τις κεντρικές τράπεζες – η ονομαστική ανάπτυξη δηλαδή, μέσω της ανόδου του πληθωρισμού. Εν τούτοις, έχει οδηγήσει στη δημιουργία κερδοσκοπικών υπερβολών (φούσκες), αφού τα νέα χρήματα οδηγήθηκαν στα πάγια περιουσιακά στοιχεία (μετοχές, ακίνητα), οπότε προκάλεσαν εκεί πληθωρισμό – αυξάνοντας γεωμετρικά τους κινδύνους να ακολουθήσει ένα τρομαχτικό κραχ και χάος.
(δ) Η τέταρτη λύση (χρήματα από το ελικόπτερο) ήταν μέχρι πρόσφατα ταμπού – αν και δεν φαίνεται καθόλου λάθος, αφού θα ήταν πολύ εύκολο να συμβεί. Εν προκειμένω οι κεντρικές τράπεζες παγώνουν τα ομόλογα των κρατών που έχουν αγοράσει, άτοκα και στο διηνεκές – οπότε ουσιαστικά μετατρέπονται σε χρήματα. Το πρόβλημα επικεντρώνεται στο ότι, οι χρηματαγορές θα έχαναν αμέσως την εμπιστοσύνη τους στα χρήματα, ενώ θα μπορούσε να ακολουθήσει υπερπληθωρισμός – ο οποίος επίσης καταστρέφει το σύστημα.
Ένας μεγάλος κίνδυνος πάντως είναι οι διαφορετικοί δρόμοι που ακολουθούν οι δυτικές χώρες για την επίλυση των προβλημάτων τους – όπου η Ιαπωνία και η Ευρώπη (Γερμανία) επιλέγουν το δρόμο της «αποχρέωσης» που προκαλεί ύφεση, ενώ οι Η.Π.Α. και η Βρετανία τον πληθωρισμό που προκαλεί ανάπτυξη. Στο γράφημα που ακολουθεί φαίνονται τα αποτελέσματα, με χειρότερα αυτά της Ιαπωνίας – με κριτήριο τα επιτόκια των δεκαετών ομολόγων.
Επεξήγηση γραφήματος: Εξέλιξη των δεκαετών επιτοκίων στις Η.Π.Α. (μπλε καμπύλη), στη Βρετανία (πράσινη), στη Γερμανία (μαύρη) και στην Ιαπωνία (κόκκινη).
.
Όπως διαπιστώνεται από το γράφημα, αν και τα ιαπωνικά επιτόκια έχουν απομακρυνθεί από τα αρνητικά επίπεδα, έχουν σταθεροποιηθεί γύρω από το μηδέν – με τη βοήθεια της κεντρικής τράπεζας, η οποία έχει τοποθετήσει αυτό το στόχο. Εν τούτοις, η Ιαπωνία αντιμετωπίζει πρόβλημα, επειδή οι αποδόσεις των αμερικανικών, των βρετανικών και πρόσφατα των γερμανικών ομολόγων έχουν ακολουθήσει αντίθετη πορεία – γεγονός που σημαίνει ότι, είναι πλέον πιο ελκυστική για τους επενδυτές η αγορά αυτών των ομολόγων, με την ταυτόχρονη πώληση των ιαπωνικών.
Για να διατηρηθούν τώρα τα ιαπωνικά επιτόκια στο μηδέν, θα πρέπει η κεντρική τράπεζα να αγοράζει όλο και περισσότερα – κάτι που όμως πιέζει την ισοτιμία του γεν προς τα κάτω (σχετικά ανάλογα του ευρώ), όπως συνέβαινε το πρώτο εξάμηνο του 2015. Έτσι αυξάνονται βέβαια οι εξαγωγές της Ιαπωνίας (πρόσφατα σε επίπεδα ρεκόρ), αλλά αργά ή γρήγορα θα αντιδράσει η Κίνα, υποτιμώντας το δικό της νόμισμα – οπότε θα ξεσπάσει ξανά ένας νομισματικός πόλεμος, παράλληλα στον εμπορικό, με καταστροφικά αποτελέσματα για τον πλανήτη.
Συνοψίζοντας, η σημερινή κατάσταση του πλανήτη είναι δεδομένη. Εν πρώτοις βιώνει τη μεγαλύτερη υπερχρέωση στην παγκόσμια ιστορία, μετά από 40 χρόνια άκρατου δανεισμού. Κατά δεύτερο λόγο το ύψος των χρεών είναι τόσο μεγάλο, ώστε στραγγαλίζει την οικονομία. Τέλος, το βουνό των χρεών πρέπει οπωσδήποτε να μειωθεί, με κάποιον από τους παραπάνω τέσσερις τρόπους – οι οποίοι είναι όλοι επικίνδυνοι, θα ήταν καλύτερα να μην είχαμε βρεθεί ποτέ σε αυτή τη θέση, αλλά το παρελθόν δεν διορθώνεται και σήμερα είναι πολύ αργά για δάκρυα.
Στα πλαίσια αυτά οι Έλληνες, οι οποίοι νομίζουν πως μόνο αυτοί κατανάλωναν επί πιστώσει και υπερχρεώθηκαν, συμπεριφέρονται εντελώς ανόητα – αφού τα δικά τους χρέη είναι μηδαμινά σε σχέση με πολλές άλλες χώρες, ενώ δεν έκαναν περισσότερα λάθη από όσα τα υπόλοιπα κράτη του πλανήτη.
Η Ευρώπη
Συνεχίζοντας, αυτά που βιώνουμε είναι ιστορικές αλλαγές τόσο στον υπόλοιπο πλανήτη, όσο και στην Ευρώπη, ενώ ο μέχρι σήμερα ασφαλής και προνομιακός κόσμος των πολιτικών κλυδωνίζεται – αφού οι Πολίτες αντιδρούν διαφορετικά από το παρελθόν, συνήθως εντελώς απρόβλεπτα. Το δημοψήφισμα στη Μ. Βρετανία (BREXIT), οι εκλογές στις Η.Π.Α., καθώς επίσης η πρόσφατη απόφαση των Ιταλών να πουν ΟΧΙ, έχουν τρομάξει τους πολιτικούς – ενώ η κατάσταση αυτή θα συνεχιστεί και στο μέλλον. Λογικά λοιπόν προβλέπεται πως θα υπάρξουν μεγάλες εκπλήξεις στις επόμενες εκλογές της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Γερμανίας.
Ειδικά όσον αφορά τη Γερμανία, είναι εκτός τόπου και χρόνου αυτοί που θεωρούν ότι ο στόχος της είναι ένα ισχυρό ευρώ, το οποίο παρομοιάζουν με το μάρκο – αφού φαίνεται πως δεν κατανοούν ότι, η γερμανική οικονομική ισχύς στηρίζεται στο υποτιμημένο ευρώ που διευκολύνει τις εξαγωγές της βιομηχανίας της, σε συνδυασμό με την πληθώρα φθηνών χρημάτων που τυπώνει η ΕΚΤ.
Βέβαια, για πολλούς εργαζομένους της χώρας η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική – αφού το 22,5% περίπου απασχολείται ήδη σε χαμηλόμισθους τομείς. Οι άνθρωποι αυτοί ούτε πληρώνουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία, ούτε φροντίζουν για το μέλλον τους, όταν δεν θα είναι πια σε θέση να εργάζονται – κάτι στο οποίο δεν δίνεται σημασία από τους πολιτικούς, οι οποίοι επευφημούν τα τεράστια πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας, καθώς επίσης τα αυξημένα φορολογικά έσοδα, εις βάρος τόσο των Πολιτών της, όσο και των εταίρων της.
Ταυτόχρονα αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των μερικώς απασχολουμένων, ενώ οι μισθοί του συνόλου των γερμανών εργαζομένων δεν ακολουθούν την παραγωγικότητα τους – κάτι που είναι θετικό βραχυπρόθεσμα, αφού κλιμακώνεται η ανταγωνιστικότητα της χώρας, αλλά θανατηφόρο μακροπρόθεσμα. Ως εκ τούτου το οικονομικό μοντέλο της Γερμανίας θα αποτύχει, εάν δεν αλλάξει ριζικά – ενώ, εάν τυχόν εκλεγεί ξανά η κυρία Merkel, η Γερμανία θα βιώσει πολύ άσχημες καταστάσεις.
Τέλος, παρά το ότι οι περισσότεροι θεωρούν σχεδόν βέβαιη την εκλογή της, εμείς αμφιβάλλουμε – αφού θεωρούμε πιθανότερη μία κυβερνητική συνεργασία τριών κομμάτων (των δύο αριστερών και των πρασίνων). Εάν τυχόν επαληθευτούμε, η Ευρώπη θα αλλάξει εντελώς εικόνα – σε συνδυασμό με τα εκλογικά αποτελέσματα στις άλλες χώρες.
Επίλογος
Ολοκληρώνοντας, η κατάσταση στον πλανήτη είναι τόσο προβληματική, όσο ποτέ μέχρι σήμερα – οπότε το 2017 θα είναι μία χρονιά πολύ σημαντικών εξελίξεων. Στα πλαίσια αυτά η Ελλάδα θα πρέπει να είναι μεν πολύ προσεκτική, όσον αφορά τις κινήσεις της, αλλά καθόλου τρομοκρατημένη – ενώ οι πολιτικοί που βρίσκονται στο εξωτερικό οφείλουν να συμπεριφέρονται ως Έλληνες και όχι ως εκπρόσωποι των κομμάτων τους.
Με απλά λόγια, όταν ο πρωθυπουργός μιλάει στο εξωτερικό είναι για όλους μας και ειδικά για την αξιωματική αντιπολίτευση, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας – οπότε οφείλουμε να τον στηρίζουμε, ανεξάρτητα από τις διαφορές που έχουμε μαζί του στο εσωτερικό, οι οποίες είναι εύλογες μετά τα δεκάδες λάθη τεραστίου μεγέθους που έχει κάνει.
Ειδικά όσον αφορά το επίδομα προς τους συνταξιούχους, το οποίο σχεδόν διπλασίασε την εσωτερική κατανάλωση και έδωσε ζωή στη χριστουγεννιάτικη αγορά, αφού οι φτωχές αυτές εισοδηματικές ομάδες έχουν άμεσες ανάγκες που πρέπει να καλύψουν, δεν έπρεπε σε καμία περίπτωση να γίνει αντικείμενο κριτικής από την αντιπολίτευση – αφού έδωσε τροφή στον κ. Σόιμπλε, όσον αφορά την υπονόμευση της Ελλάδας για την εξυπηρέτηση των δικών του συμφερόντων.
Σε κάθε περίπτωση όμως, η Ελλάδα θα τα καταφέρει να ξεπεράσει την κρίση, όπως τα καταφέρνει για πάνω από 4.000 χρόνια, αφού διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις – με μεγάλο μειονέκτημα της όμως τη διχόνοια, ειδικά μεταξύ των πολιτικών και κυρίως των Πολιτών (αφού οι πολιτικοί συχνά προσποιούνται με στόχο τη νομή της εξουσίας), η οποία πρέπει με κάθε τρόπο να καταπολεμηθεί, το δυνατόν γρηγορότερα.
Κλείνοντας, ευχόμαστε Καλά Χριστούγεννα, με υγεία και ευτυχία σε όλους τους Έλληνες, με τη βεβαιότητα πως το 2017 θα είναι πολύ καλύτερο – όσο παράδοξο και αν ακούγεται κάτι τέτοιο σήμερα, μετά από οκτώ χρόνια κρίσης. Αρκεί βέβαια να μην περιμένουν καμία βοήθεια από κανέναν, πιστεύοντας στις ικανότητες τους και στον εαυτό τους – τονίζοντας ξανά πως όλες οι άλλες χώρες βιώνουν ανάλογα προβλήματα, οπότε δεν αποτελούμε καμία εξαίρεση, αλλά τον κανόνα.
