Πως έσβησε το Made in Japan (β) – The Analyst

Πως έσβησε το Made in Japan (β)

Email this page.

Ιαπωνία,-made-in-Japan,-πτώση,-οικονομία-2

Με την ελπίδα της επίλυσης της χρηματοοικονομικής κρίσης, οι αρχές υποχρεώθηκαν σε μεγαλύτερη απορρύθμιση. Αποτέλεσμα είχε η Ιαπωνία να συγκλίνει προς το δυτικό καπιταλιστικό μοντέλο και κανένας τομέας της οικονομίας δεν είναι σήμερα υπό άμεσο κρατικό έλεγχο.

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

.

Η ανατίμηση του νομίσματος

Τον Σεπτέμβριο του 1985, η Ιαπωνία και πέντε άλλα έθνη υπέγραψαν στο ξενοδοχείο Plaza της Νέας Υόρκης την υποτίμηση του δολαρίου έναντι του γιεν, με σκοπό να αυξήσουν τις εξαγωγές των ΗΠΑ, καθιστώντας τις έτσι φθηνότερες.

Μετά την περίφημη συμφωνία στο Plaza, η κερδοφορία των εξαγωγικών κατασκευαστικών βιομηχανιών σταδιακά άρχισε να μειώνεται, οδηγώντας σε ύφεση. Για να μετριάσει την επίδραση του υψηλού γιεν, η κυβέρνηση το 1986 χαλάρωσε την φορολογική πολιτική και μείωσε τα επιτόκια.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις εκμεταλλεύτηκαν τα χαμηλά επιτόκια, μείωσαν τον δανεισμό τους και προχώρησαν σε μεγάλης κλίμακας επενδύσεις. Η ιδιωτική κατανάλωση σημείωσε επίσης μεγάλη άνοδο, ειδικά στις εισαγωγές.

Από την ανατίμηση του γιεν, έγιναν φθηνότερα για τις ιαπωνικές εταιρείες τα ξένα περιουσιακά στοιχεία. Ακολούθησε μια υπερβολή αγορών στο εξωτερικό, κυρίως στις ΗΠΑ. Επιλέγονταν ακίνητα, όπως το Rockefeller Center στη Νέα Υόρκη και γήπεδα γκολφ στη Χαβάη και την Καλιφόρνια.

Η ανατίμηση του Yen έκανε τις Ιαπωνικές εξαγωγές ακριβότερες και τις επενδύσεις από την Ιαπωνία προς το εξωτερικό φτηνότερες. Το ακριβό εργατικό κόστος, το ισχυρό γιεν και η προσπάθεια εξασφάλισης πρώτων υλών, έστειλε σημαντικά ποσά σε επενδύσεις στις ασιατικές χώρες. Επενδύσεις γίνανε και στην Αμερική, με σκοπό τη δημιουργία τοπικής βάσης και στόχο την τεράστια αγορά της.

Οι μεγάλες Ιαπωνικές εταιρίες μεταφέροντας μέρος της παραγωγής τους στο εξωτερικό, απελευθέρωσαν βιομηχανική γη, αφήνοντας χώρο για ανέγερση νέεων κατοικιών. Η υπερβάλλουσα προσφορά γης αποτέλεσε το πρωτογενές αίτιο, από όπου ξεκίνησε την κρίση στην αγορά ακινήτων.

.

Η παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας

Η κυβέρνηση, θορυβημένη από την αλόγιστη κερδοσκοπική έκρηξη, διόρισε  γενικό διευθυντή της Τράπεζα της Ιαπωνίας τον Γασούσι Μιένο. Ένα ανώτερο τραπεζικό στέλεχος που του άρεσε να καυχιέται δημόσια ότι ποτέ δεν είχε αγοράσει μετοχές.

Τα Χριστούγεννα του 1989 ο Μιένο αύξησε το επίσημο προεξοφλητικό επιτόκιο. Επίσης εξέφρασε δημόσια την επιθυμία του να πέσουν οι τιμές, καθορίζοντας το ποσοστό πτώσης στο 20%. Τέσσερις  ημέρες αργότερα, ο Nikkei έφτασε στο μεγαλύτερο ύψος στην ιστορία του. Ο Μιένο ανέβασε τα επιτόκια άλλες 5 φορές, φτάνοντας το 6% τον Αύγουστο του 1990, δημιουργώντας απότομη νομισματική στενότητα.

Οι τιμές των μετοχών βέβαια δεν καθορίζονται κατά παραγγελία. Έπεσαν πολύ παραπάνω, παρά τις προσπάθειες των αρχών να στηρίξουν το χρηματιστήριο. Μαθημένοι σε παρεμβατικές πολιτικές οι αρχές δεν άφησαν την αγορά να καθορίσει από μόνη της το κατώτατο σημείο και να βρει το σημείο ισορροπίας.

Για παράδειγμα δόθηκαν εντολές στις ασφαλιστικές εταιρίες να σταματήσουν να πουλούν μετοχές, απαγορεύτηκε η διάθεση νέων μετοχών και τα κεφάλαια των συνταξιοδοτικών ταμείων διοχετεύτηκαν σε αγορές μετοχών.

H εισβολή στο Ιράκ στις 2 Αυγούστου του 1990 έδωσε την χαριστική βολή, αφού οι επενδύτες φοβήθηκαν για πληθωριστικές τάσεις, και υψηλότερες τιμές πετρελαίου. Μέσα σε μια μέρα ο Nikkei 225 έχασε το 11% της αξίας του.

.

Τα ακίνητα

Η χρηματιστηριακή αγορά βρέθηκε στο αποκορύφωμά της το Δεκέμβριο του 1989, αλλά η τιμές των κατοικιών συνέχισαν να αυξάνονται μέχρι το 1991. Παρά το κραχ του χρηματιστηρίου, η BOJ διατήρησε προεξοφλητικό επιτόκιο στο 6% μέχρι τον Ιούλιο του 1991, για να περιορίσει την φούσκα των ακινήτων.

Η φούσκα ή μπαμπούρου, όπως την αποκάλεσαν οι Ιάπωνες,  ήταν πρωτίστως μια ανεξέλεγκτη άνοδος της αγοράς ακίνητης περιουσίας. Η γη έχει μια ιδιαίτερη ψυχολογική σημασία για τους Ιάπωνες. Η ιδιοκτησία γης προσδίδει κύρος σε μια κοινωνία που είχε σχετικά πρόσφατα απελευθερωθεί από την φεουδαρχικού τύπου δουλοπαροικία.

Μεγάλοι φόροι επιβάλλονταν στα βραχυπρόθεσμα κέρδη από την ρευστοποίηση ακίνητης περιουσίας, για να ενθαρρύνονται οι μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις. Στην πραγματικότητα αυτό υποκινούσε την κερδοσκοπία στην γη, γιατί δημιούργησαν μια αγορά μη ρευστοποιήσιμων ακίνητων περιουσιών.

Από το 1956 έως το 1986 οι τιμές ακινήτων αυξήθηκαν κατά 5000%, ενώ οι τιμές των καταναλωτικών προϊόντων απλά διπλασιάστηκαν. Με εδραιωμένη την αντίληψη πως οι τιμές δεν θα πέσουν ποτέ, οι τράπεζες χορηγούσαν δάνεια σε επιχειρήσεις με κριτήριο την ακίνητη περιουσία τους, και λιγότερο την βιωσιμότητα ή το επιχειρηματικό πλάνο τους.

.

Αλαζονεία και φόβος

Την δεκαετία του ’90, οι βιομηχανικές εταιρίες της Ιαπωνίας υπερτερούσαν στις νέες τεχνολογίες. Εκείνην την εποχή, οι 11 από τις 20 μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου ήταν Ιαπωνικές. Η Ιαπωνία αποτελούσε τον μεγαλύτερο δανειστή στο κόσμο κυρίως λόγω του ισχυρού γιεν.

Οι New York Times προειδοποιούσαν ότι 40 χρόνια μετά το τέλος του 2ου παγκοσμίου πολέμου, οι Ιάπωνες πραγματοποιούν μία από τις πιο μεγαλοφυείς εμπορικές επιθέσεις στην ιστορία, καθώς κατακτούν την αμερικάνικη βιομηχανία. Παρόλο που είχε χάσει τον πόλεμο, η Ιαπωνία είχε κερδίσει εν καιρώ ειρήνης και είχε αναδυθεί ως μια οικονομική υπερδύναμη.

Οι Ιάπωνες είναι ένας ιδιαίτερα πειθαρχημένος λαός. Μέθυσαν όμως με την φούσκα και ξέχασαν την πειθαρχία τους. Αποκτήσανε υπερβολική εμπιστοσύνη στους εαυτούς τους και αυτή η υπεραισιοδοξία τους έκανε αλαζόνες.
Από την άλλη πλευρά, οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικάνοι έτρεμαν την επιθετική εξαγωγική πολιτική των Ιαπώνων.

Η ανερχόμενη χρηματιστηριακή αγορά θεωρήθηκε από τους πολιτικούς μια αντανάκλαση των οικονομικών επιτευγμάτων της χώρας. Η κερδοσκοπία πήρε διαστάσεις αμόκ που κανείς δεν ενδιαφερόταν να ελέγξει.

Η χρηματιστηριακή ευφορία συχνά αναδύει συμπτώματα αλαζονείας. Αυτός είναι ο λόγος που οι μεγάλες κερδοσκοπικές μανίες εμφανίζονται σε εποχές που η ισορροπία της οικονομικής δύναμης μετατοπίζεται από ένα έθνος σε άλλο.

Η μανία με τις τουλίπες εμφανίστηκε στην Ολλανδία λίγο μετά το ολλανδικό οικονομικό θαύμα, που μετέτρεψε το Άμστερνταμ στο μεγαλύτερο διαμετακομιστικό κέντρο του κόσμου.

Στις αρχές του 20ου αιώνα σημειώθηκε η έκρηξη στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, όταν οι ΗΠΑ έγιναν η πρώτη βιομηχανική δύναμη στον κόσμο παίρνοντας τα σκήπτρα από την Μεγάλη Βρετανία.

To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε; Συντάξτε την άποψή σας

Απόψεις και σχόλια

/* ]]> */