Οι ευρωπαϊκές τράπεζες, ιδίως οι 20 μεγαλύτερες, έχουν αυξήσει τις τελευταίες δεκαετίες μαζικά τα μεγέθη τους, δυσανάλογα ως προς το ΑΕΠ – ενώ υπάρχει στην ΕΕ ένας μεγάλος αριθμός «πεθαμένων» τραπεζών, οι οποίες διατηρούνται τεχνητά στη ζωή
(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)
.
“Εάν συνειδητοποιήσουμε ότι, η άνοδος της δύσης, η ανάπτυξη και η πρόοδος της, στηρίχθηκε στο τραπεζικό σύστημα, στην πίστωση καλύτερα, με την ταχυδακτυλουργική δημιουργία νέων χρημάτων από το πουθενά, ενδεχομένως να καταλάβουμε πως τα θεμέλια, επάνω στα οποία οικοδομούμε αδιάκοπα το μέλλον μας, δεν είναι τόσο σίγουρα, όσο ίσως νομίζουμε – ειδικά όσον αφορά την Ευρώπη”.
.
Ανάλυση
Σύμφωνα με μία πρόσφατη μελέτη (πηγή), η Ευρώπη υποφέρει από έναν υπερμεγέθη τραπεζικό κλάδο – ο οποίος έχει αυξήσει σημαντικά την παθογένεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθιστώντας το εξαιρετικά ευάλωτο. Με τη βοήθεια δε εσφαλμένων κινήτρων και «επιδοτήσεων», έχουν διατηρηθεί τεχνητά στη ζωή πολλές τράπεζες, εις βάρος της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας – με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ανατρέψει την κατάσταση ούτε η επιθετική νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.
Στις τράπεζες αυτές οφείλεται ουσιαστικά ο λήθαργος, στον οποίο έχει βυθιστεί η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης – ενώ, εάν δεν θεραπευθεί γρήγορα και ριζικά η ασθένεια, ο αποπληθωρισμός θα καταστρέψει τα πάντα. Ειδικότερα τα εξής:
.
Τα δάνεια των τραπεζών
Τα επόμενα γραφήματα αναφέρονται ουσιαστικά στον τρόπο, με τον οποίο το τραπεζικό σύστημα της ΕΕ διογκώθηκε τις τελευταίες δύο δεκαετίες – με το πρώτο από αυτά να δείχνει το μερίδιο των τραπεζικών δανείων σε σχέση με το ΑΕΠ, για ένα χρονικό διάστημα 114 ετών, στις τρεις περιοχές της Δύσης (Η.Π.Α., Ιαπωνία και Ευρώπη).
.
Η εξέλιξη των τραπεζικών δανείων σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Ιαπωνίας
.
Η μαύρη καμπύλη αναφέρεται στην Ευρώπη, η μπλε στις Η.Π.Α. και η κόκκινη στην Ιαπωνία – σε τρεις περιοχές λοιπόν του πλανήτη, όπου η οικονομική ανάπτυξη για περισσότερο από έναν αιώνα, ήταν σε μεγάλο μέρος της σταθερή. Μετά το 1980, τα τραπεζικά δάνεια στην Ευρώπη, από τα οποία δημιουργούνται χρήματα από το πουθενά (ανάλυση), άρχισαν να αυξάνονται με μεγάλο ρυθμό – έχοντας σήμερα διπλασιαστεί, συγκριτικά με τις Η.Π.Α.
Φαίνεται επίσης μία αντίστοιχη εξέλιξη στην Ιαπωνία, η οποία όμως περιορίσθηκε αμέσως μετά το σπάσιμο της φούσκας το 1990. Στο επόμενο γράφημα εμφανίζονται εκείνες οι χώρες, στις οποίες παρατηρήθηκε η μεγαλύτερη αύξηση των τραπεζικών δανείων – οπότε της δημιουργίας νέων χρημάτων.
.
Σύγκριση τραπεζικών δανείων ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, το 1995 και το 2011
.
Οι «μπάρες» με ανοιχτό γκρίζο χρώμα απεικονίζουν τη σχέση των τραπεζικών δανείων ως προς το ΑΕΠ των εκάστοτε κρατών το 1995, ενώ με σκούρο το 2011 – όπου φαίνεται ότι «πρωταγωνιστεί» η Κύπρος, ακολουθούμενη από τη Ιρλανδία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ολλανδία και, τέλος, την Ελλάδα. Στις χώρες αυτές, η σχέση των τραπεζικών δανείων είναι υπερτετραπλάσια του ΑΕΠ – ενώ με κριτήριο τη σειρά, με την οποία αναφέρονται, συμπεραίνεται ποιές χώρες θα έπρεπε να προσβληθούν πρώτες από την κρίση
Η Ελλάδα όφειλε να είναι η τελευταία κατά σειρά (6η) – οπότε τεκμηριώνονται τα τεράστια σφάλματα των κυβερνήσεων της, τα οποία την οδήγησαν πρώτη στη χρεοκοπία και στο «ικρίωμα», ενώ χώρες όπως η Ισπανία και η Ολλανδία αντιμετωπίσθηκαν διαφορετικά από την Κομισιόν, την ΕΚΤ και τις αγορές.
To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)
Ο όγκος των τραπεζικών ισολογισμών σε σχέση με το ΑΕΠ
Εάν ληφθούν υπ’ όψιν οι συνολικοί ισολογισμοί των τραπεζών και όχι μόνο τα δάνεια που παρείχαν, σε σχέση με το εκάστοτε ΑΕΠ της χώρας τους, τότε ο όγκος τους σε ορισμένα κράτη είναι μεγαλύτερος από το 400% του ΑΕΠ τους – όπως φαίνεται από το επόμενο γράφημα.
.
Συνολικό ενεργητικό των Τραπεζών ανά χώρα (εγχώριες-μαύρο χρώμα και ξένες-γκρι χρώμα), ως ποσοστό του ΑΕΠ των χωρών τους
.
Εδώ η Ελλάδα είναι σε πολύ καλύτερη θέση από αρκετές άλλες χώρες – κάτι που συνηγορεί ακόμη περισσότερο στο ότι, η πατρίδα μας οδηγήθηκε άδικα στα νύχια του ΔΝΤ. Για σύγκριση τώρα με τον υπόλοιπο πλανήτη, ο συνολικός ισολογισμός των τραπεζών της Ιαπωνίας είναι της τάξης του 192% του ΑΕΠ, ενώ των Η.Π.Α., συμπεριλαμβανομένων των δύο κρατικοποιημένων τραπεζών (Fannie Mae και Freddie Mac), φτάνει μόλις στο 145% του ΑΕΠ.
Συμπερασματικά λοιπόν, το τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης, είτε όσον αφορά τα παρεχόμενα δάνεια, είτε τους συνολικούς ισολογισμούς του, έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο, σε σχέση τόσο με τις Η.Π.Α., όσο και με την Ιαπωνία – οπότε η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με την απειλή ενός τραπεζικού ολοκαυτώματος, όπως έχει αναφερθεί ήδη (άρθρο).
.
Η υπερβολική συγκέντρωση των τραπεζών της Ευρώπης
Περαιτέρω, υπάρχει ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας, ο οποίος επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την ήδη προβληματική εικόνα της Ευρώπης: το τραπεζικό σύστημα δεν είναι μόνο μεγαλύτερο, αλλά, επίσης, πιο συγκεντρωμένο.
Ειδικότερα, θεωρείται φυσιολογικό στην ήπειρο μας το ότι, οι εκάστοτε τρεις μεγαλύτερες τράπεζες μίας χώρας αποτελούν συνήθως το 65-75% των συνολικών ισολογισμών – όταν στις Η.Π.Α. το αντίστοιχο μέγεθος είναι μόλις 25%.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ελλάδα, όπου ουσιαστικά οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες ελέγχουν εξ ολοκλήρου το χρηματοπιστωτικό σύστημα – καταργώντας στην κυριολεξία τον ανταγωνισμό και την ελεύθερη αγορά (άρθρο).
.
Η «ισχνή» κεφαλαιακή τους επάρκεια
Συνεχίζοντας, σαν να μην έφταναν όλα αυτά τα προβλήματα του τραπεζικού κλάδου της ΕΕ, οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν είναι μόνο μεγαλύτερες και ισχυρότερες (too big to fail), συγκριτικά με τις Η.Π.Α. και την Ιαπωνία αλλά, επίσης, πολύ πιο αδύναμες, από κεφαλαιακής πλευράς.
Με βάση τη μελέτη, τα ίδια κεφάλαια των 20 μεγαλύτερων εισηγμένων ευρωπαϊκών τραπεζών, σε σχέση με το συνολικό ισολογισμό τους, ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1990 της τάξης του 6% – ενώ το 2008 είχαν μειωθεί στο 3%.
Το 2013, μετά τις συνεχείς προσπάθειες ανακεφαλαιοποίησης τους, το μέσο ποσοστό των ιδίων κεφαλαίων των 14 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών ανήλθε στο 3,9% – σημαντικά χαμηλότερο από τις μεγάλες αμερικανικές τράπεζες, στις οποίες ξεπερνάει το 4,5%. Στο επόμενο γράφημα τεκμηριώνεται η αδύναμη κεφαλαιακή επάρκεια των ευρωπαϊκών τραπεζών, συγκριτικά με άλλες.
.
Η κεφαλαιακή επάρκεια των ευρωπαϊκών τραπεζών σε σύγκριση με ξένες Τράπεζες (μη ευρωπαϊκές)
.
Οι μαύρες μπάρες αφορούν τις ευρωπαϊκές τράπεζες – όπου φαίνεται ότι. το χαμηλότερο ποσοστό ιδίων κεφαλαίων είχε η Deutsche Bank (Γερμανία), ακολουθούμενη από την Barclays (Βρετανία), την Santander (Ισπανία), καθώς επίσης την Credit Agricole (Γαλλία). Η Deutsche Bank είναι αναμφίβολα η μεγαλύτερη βόμβα στα θεμέλια της γερμανικής οικονομίας (άρθρο) – επίσης οι υπόλοιπες τράπεζες, για τις χώρες τους.
Στο διάγραμμα που ακολουθεί φαίνεται πόσο μεγαλύτερα προβλήματα έχουν οι τράπεζες της ΕΕ, συγκριτικά με τον υπόλοιπο πλανήτη.
.
Το μέγεθος του ισολογισμού των ευρωπαϊκών Τραπεζών (μαύρες στήλες), σε σύγκριση με άλλες χώρες (μεγέθοι ως ποσοστό επί του ΑΕΠ των χωρών)
.
Οι «μπάρες» αφορούν τις επί μέρους τράπεζες, ενώ το ύψος τους απεικονίζει το μέγεθος του ισολογισμού τους, σε σχέση με το ΑΕΠ της εκάστοτε χώρα τους – όπου με μαύρο είναι οι τράπεζες της ΕΕ, με ροζ οι ασιατικές, με μπλε της Λατινικής Αμερικής, με κίτρινο της Μέσης Ανατολής, με κόκκινο των Η.Π.Α. και με πράσινο του υπολοίπου πλανήτη.
Συνολικά επτά ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν μέγεθος που ξεπερνά το 100% του ΑΕΠ της χώρας τους – ενώ από τις 40 πολυεθνικές τράπεζες, ο ισολογισμός των οποίων υπερβαίνει το 50% του ΑΕΠ της χώρας τους, οι 29 είναι ευρωπαϊκές (72,5%).
Για σύγκριση, ο ισολογισμός της J. P. Morgan Chase, της μεγαλύτερης τράπεζας των Η.Π.Α., είναι μόλις το 15% του αμερικανικού ΑΕΠ – ενώ οι μεγαλύτερες τράπεζες στο προηγούμενο γράφημα είναι μάλλον οι ελβετικές UBS και Credit Suisse.
.
Επίλογος
Οι ιδιαιτερότητες του χρηματοπιστωτικού κλάδου της Ευρώπης, οι οποίες δημιούργησαν τεράστιες ασυμμετρίες, είναι εμφανείς από την ανάλυση. Ανακεφαλαιώνοντας λοιπόν, έχουμε τα εξής:
.
(α) Το τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης έχει αυξηθεί δυσανάλογα τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σχετικά με το ΑΕΠ – ενώ είναι πολύ μεγαλύτερο και σημαντικά πιο επικίνδυνο, από αυτό των Η.Π.Α. και της Ιαπωνίας.
(β) Σε πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες το μέγεθος του τραπεζικού τομέα, με κριτήριο το σύνολο των ισολογισμών, υπερβαίνει το 400% του ΑΕΠ – όταν στις Η.Π.Α. και στην Ιαπωνία είναι μικρότερο από το 200%.
(γ) Ο χρηματοπιστωτικός κλάδος της Ευρώπης είναι υπερσυγκεντρωμένος – ενώ μερικές υπερβολικά μεγάλες τράπεζες κυριαρχούν στην αγορά.
(δ) Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν πολύ χαμηλότερα ίδια κεφάλαια, συγκριτικά με αυτές του υπολοίπου πλανήτη – οπότε είναι πιθανότατα πολύ πιο ευάλωτες.
.
.
Ολοκληρώνοντας, στο δεύτερο μέρος της ανάλυσης θα δοθεί απάντηση στο ερώτημα, εάν το μέγεθος του τραπεζικού κλάδου μίας περιοχής είναι πρόβλημα – απλούστερα, εάν οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι τέρατα γεμάτα περιττά λίπη ή «μυώδεις οργανισμοί», οι οποίοι θα μπορούσαν να βοηθήσουν καλύτερα την ανάπτυξη και την πραγματική οικονομία. Η απάντηση θα αιτιολογήσει σίγουρα την αντισυμβατική και επεκτατική πολιτική, την οποία υιοθέτησε η ΕΚΤ ξαφνικά, σοκάροντας κυριολεκτικά τις αγορές.
.
Διαβάστε επίσης: Τραπεζικά ζόμπι (β) (Δεύτερο μέρος)
.