Ματιές στον πλανήτη

(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)

Όπως φαίνεται, η ευρωπαϊκή κρίση διευρύνεται, αγγίζοντας πλέον τις χώρες του κέντρου – γεγονός που συμπεραίνεται από την πτώση της πιστοληπτικής ικανότητας τόσο του Βελγίου, όσο και της Φιλανδίας, ενώ η Γαλλία ανησυχεί όλο και περισσότερο τις αγορές.

Ειδικότερα, σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα του κέντρου ευρωπαϊκής πολιτικής (CEP), η οποία αναλύει τις δυνατότητες των χωρών της ΕΕ να αποπληρώσουν τα εκάστοτε εξωτερικά χρέη τους, η κατάσταση είναι απογοητευτική.

Οι ερευνητές λαμβάνουν υπ’ όψιν τους βέβαια τόσο το δημόσιο, όσο και το ιδιωτικό χρέος, το ύψος των επενδύσεων στο εξωτερικό, καθώς επίσης την ανταγωνιστικότητα – η οποία επηρεάζει την πιστοληπτική ικανότητα μίας χώρας επειδή, όταν είναι χαμηλή, το κράτος υποχρεώνεται σε αυξημένες εισαγωγές και μικρότερες εξαγωγές, οπότε κλιμακώνεται το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών του. Ο δείκτης που ακολουθεί (cepDefault-Index) είναι το αποτέλεσμα της έρευνας.

.

.

Το αρνητικό πρόσημο στη δεύτερη στήλη αναφέρεται στη μειωμένη πιστοληπτική ικανότητα, ενώ το χρώμα στην τρίτη στήλη επίσης (πράσινο για θετική, κίτρινο για ουδέτερη και κόκκινο για αρνητική).

.

Βέλγιο: Η είσοδος του Βελγίου στις επισφαλείς χώρες της Ευρωζώνης χρονολογείται ουσιαστικά από τις αρχές του 2013 – ενώ έχει προξενήσει μεγάλη εντύπωση το γεγονός ότι, αγόρασε ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου αξίας 57 δις $, τα οποία πούλησε η Κίνα θέλοντας να μειώσει την εξάρτηση της από τα συγκεκριμένα ομόλογα (γράφημα).

.

.

Φιλανδία: Το επόμενο εντυπωσιακό «εύρημα» της έρευνας είναι η Φιλανδία – μία από τις ελάχιστες χώρες παγκοσμίως με αξιολόγηση ΑΑΑ και από τις τρεις αμερικανικές εταιρείες. Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της χώρας, το ΑΕΠ της μειώθηκε κατά 1% το 2013, όταν η μέση μείωση στην Ευρωζώνη ήταν «μόλις» -0,4%.

Αιτία φαίνεται να είναι η αδύναμη εσωτερική ζήτηση  – η μείωση των εισαγωγών κατά 7,3% καλύτερα, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των εξαγωγών κατά 1,7%. Η ανεργία στη χώρα είναι βέβαια χαμηλή (8,1%), αλλά έχει αυξηθεί σε σχέση με το παρελθόν.

To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)

Σημαντικότερο πλήγμα για την οικονομία της Φιλανδίας ήταν η αδυναμία της βιομηχανίας ηλεκτρονικών – με κέντρο βάρους τη Nokia, η οποία «έχασε την επαφή» με τους άλλους ανταγωνιστές της. Η «δασική βιομηχανία» της χώρας υποχώρησε επίσης, λόγω κυρίως της μείωσης της ζήτησης για χαρτί, η οποία οφείλεται στην αύξηση της ψηφιοποίησης – εκτός του «τιμολογιακού» ανταγωνισμού των αναπτυσσομένων οικονομιών.

Μεταξύ άλλων, η κεντρική τράπεζα της χώρας προβλέπει αύξηση του δημοσίου χρέους στο 64%, από 59% σήμερα. Στο γράφημα που ακολουθεί φαίνονται τα βασικά οικονομικά μεγέθη της Φιλανδίας.

.

.

Οφείλουμε να σημειώσουμε πως η χώρα έχει δημογραφικό πρόβλημα, όπως η Γερμανία, αφού περιορίζεται συνεχώς ο αριθμός των εργαζομένων της – με το μερίδιο των ηλικιωμένων (άνω των 65) να υπολογίζεται πως θα αυξηθεί από 17% σήμερα στο 27% το 2040.

.

Γαλλία: Η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας μειώνεται σταθερά, μετά την υιοθέτηση του ευρώ – ενώ οι επενδύσεις περιορίζονται και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της καταρρέει. Επειδή η σπουδαιότητα της χώρας για τη διατήρηση της Ευρωζώνης είναι πολύ μεγάλη, η κατάσταση της Οικονομίας της είναι εξαιρετικά ανησυχητική – ειδικά επειδή υποφέρει από μεγάλα δίδυμα ελλείμματα (προϋπολογισμού της τάξης του -4,8% και ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών – γράφημα).

.

.

Αυστρία:  Η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικότατα τραπεζικά προβλήματα, κυρίως στην Bank Hypo Adria – με τους Πολίτες της να διαμαρτύρονται με έναν πρωτότυπο τρόπο. Με τη βοήθεια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν συνεννοηθεί να κορνάρουν όταν περνούν με τα αυτοκίνητα τους, μπροστά από την τράπεζα – γεγονός που έχει αναγκάσει τους υπαλλήλους της να διαμαρτυρηθούν, επειδή δεν μπορούν να εργασθούν από τον εκκωφαντικό θόρυβο.

Εάν κάτι τέτοιο συνέβαινε στην Ελλάδα όπως, για παράδειγμα, όταν οι οδηγοί περνούν μπροστά από τη Βουλή, θα είχε ίσως αρκετό ενδιαφέρον.

.

Νότος: Στον ευρωπαϊκό Νότο βέβαια συνεχίζουν να επικρατούν μεγάλες πιέσεις – με την Πορτογαλία να αδυνατεί να εξυπηρετήσει το εξωτερικό χρέος της (έχοντας ιδιωτικοποιήσει τα πάντα, σχεδίαζε να πουλήσει ακόμη και μέρος της συλλογής «Miro» που διαθέτει), με την Ιταλία να αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα (επενδύσεων, δημοσίου χρέους, ελλειμμάτων κλπ.), καθώς επίσης με την Ελλάδα να μην μπορεί να ανταπεξέλθει με τα τοκοχρεολύσια του 2014 (περί τα 40 δις €).

Ειδικά όσον αφορά τα σκάνδαλα των ΜΚΟ, επικρατεί πλέον η εντύπωση ότι πρόκειται για μυστικές κατασκοπευτικές οργανώσεις – οι οποίες χρηματοδοτούνται και λειτουργούν πια με το συγκεκριμένο τρόπο από τα κράτη, αντί για τις πρεσβείες στο παρελθόν.

.

ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ    

Η «ελπίδα» εδώ πως η Fed θα συνεχίσει να τυπώνει χρήματα, η οποία αναζωπυρώθηκε μετά τη συνάντηση των G20 στην Αυστραλία το Σαββάτο, έχει αμβλύνει κάπως τις πιέσεις στα νομίσματα τους – οι οποίες προέρχονται από την υπερβολική εξάρτηση τους από τις εισροές νέων χρημάτων. Την ίδια στιγμή, η ίδια ελπίδα έχει οδηγήσει τα χρηματιστήρια σε μία νέα παράλογη άνοδο – μεταξύ των οποίων τη Wall Street και τα ευρωπαϊκά. Ειδικότερα τα εξής:

.

(α)  Η Ουκρανία φαίνεται να βρίσκεται πριν από τη χρεοκοπία, όπως επίσης η Βενεζουέλα, το Πόρτο Ρίκο και η Αργεντινή – αν και ο δείκτης των αναπτυσσομένων οικονομιών (MSCI Emerging Markets) είναι φθηνότερος, σε σχέση με αυτόν των ανεπτυγμένων, αφού εμφανίζει μία σχέση τιμής προς κέρδη (P/E) της τάξης του 9, έναντι 13 του γερμανικού DAX.

(β)  Εν τούτοις, τόσο η Τουρκία, όσο και η Νότια Αφρική αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλα προβλήματα, επειδή εισάγουν πολύ περισσότερα προϊόντα, από όσα εξάγουν. Και οι δύο αυτές χώρες έχουν τεράστια ελλείμματα στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών τους, καθώς επίσης υψηλό πληθωρισμό – εκτός του ότι χρηματοδοτούν τα εξωτερικά χρέη τους με βραχυπρόθεσμο δανεισμό, ο οποίος τις κάνει ακόμη πιο ευάλωτες.

Η αύξηση δε των επιτοκίων και από τις δύο, με στόχο τον περιορισμό των εκροών κεφαλαίων, δυσχεραίνει τη λήψη βιώσιμων πιστώσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων τους, με δυσμενή επακόλουθα για το ρυθμό ανάπτυξης τους – με αποτέλεσμα να βυθίζονται ακόμη περισσότερο στον καθοδικό σπειροειδή κύκλο του διαβόλου, ξοδεύοντας παράλληλα μεγάλο μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων τους, για να σταθεροποιήσουν το νόμισμα τους.

Σήμερα η λίρα Τουρκίας (η χώρα διαθέτει πλέον πολύ μικρά συναλλαγματικά αποθέματα), πιέσθηκε ακόμη μία φορά (γράφημα), λόγω των μυστικών συνομιλιών του πρωθυπουργού της που αποκαλύφθηκαν – σύμφωνα με τις οποίες έχει «κρύψει» περί το 1 δις $ (είκοσι φορές της αξίας του παλατιού του ηγέτη της Ουκρανίας).

.

.

Η αναφορά εδώ της εφημερίδας Zaman (Link) είναι χαρακτηριστική, όσον αφορά τα σκάνδαλα διαφθοράς στη γειτονική χώρα – οι Πολίτες της οποίας αργά ή γρήγορα θα εξεγερθούν, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ουκρανίας (ο διαμελισμός της ευρίσκεται πιθανότατα σε εξέλιξη).

(γ)  Σε καλύτερη κατάσταση βρίσκεται η Ινδονησία, η οποία έχει μειώσει τα ελλείμματα του ισοζυγίου της, εφαρμόζοντας μία αυστηρή νομισματική πολιτική και περιορίζοντας «δασμολογικά» τις εισαγωγές. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση απαγόρευσε τις εξαγωγές ακατέργαστων μεταλλευμάτων, με στόχο να ενισχύσει τη βιομηχανία της – αν και η ενέργεια της αύτη έγινε μάλλον σε λάθος εποχή, αφού η μείωση των εξαγωγών περιορίζει τα έσοδα του δημοσίου.

(δ)  Η Ινδία τώρα, μετά από αρκετούς μήνες δισταγμών, αποφάσισε να μειώσει τις εισαγωγές χρυσού, οι οποίες εκτόξευαν τα εμπορικά της ελλείμματα – αυξάνοντας τους δασμούς, παρά τις αντιδράσεις των Πολιτών της. Έτσι αντικαταστάθηκε από την Κίνα, η οποία είναι πλέον ο μεγαλύτερος εισαγωγέας χρυσού παγκοσμίως – ενώ η Ινδία κατάφερε παράλληλα να μειώσει τον πληθωρισμό της στο 10%.

(ε)  Περαιτέρω, η Βραζιλία πολεμάει ακόμη με τα δύο μεγάλα της προβλήματα: με τα δίδυμα ελλείμματα. Η οικονομία της είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις εξαγωγές πρώτων υλών, ειδικά από τις τιμές τους – ενώ έχει χάσει την εμπιστοσύνη των αγορών (αξιολόγηση Βαα2).

Το νόμισμα της (Real) έχει όμως σχετικά σταθεροποιηθεί, γεγονός που οφείλεται στα μεγάλα συναλλαγματικά της αποθέματα (350 δις $) – όπως επίσης στο ότι η κεντρική της τράπεζα αύξησε το επιτόκιο το προηγούμενο έτος στο 10,5%. Με τον πληθωρισμό στο 6%, το επιτόκιο αυτό είναι αρκετά ελκυστικό για τους επενδυτές – σε αντίθεση με την Τουρκία και τη Ν. Αφρική.

(στ)  Συνεχίζοντας, η Κίνα δεν αντιμετωπίζει μία συναλλαγματική κρίση, όπως οι υπόλοιπες αναπτυσσόμενες χώρες, επειδή δεν έχει απελευθερώσει το νόμισμα της – ενώ ελέγχει την κυκλοφορία του πολύ αυστηρά. Εν τούτοις, η κεντρική της τράπεζα υποτιμάει σκόπιμα το νόμισμα, για να ενισχύει τις εξαγωγές των προϊόντων της.

Όπως έχει αναφερθεί δε (άρθρο), αντιμετωπίζει πολλά άλλα προβλήματα – τα κυριότερα των οποίων είναι ο υπερδιογκωμένος χρηματοπιστωτικός της τομέας (σκιώδεις τράπεζες), οι υπερχρεωμένες ιδιωτικές επιχειρήσεις, καθώς επίσης η φούσκα ακινήτων.

(ζ)  Περαιτέρω, κινδυνεύουν εκείνες οι αναπτυσσόμενες ή αναδυόμενες χώρες, οι οποίες εξαρτώνται από τις μειωμένες εισαγωγές της Κίνας – επίσης από τις τιμές των πρώτων υλών και της ενέργειας, εάν πάψουν να αυξάνονται. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένες ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς, οι οποίες στηρίζονται στις εξαγωγές ενέργειας.

(η)  Τέλος, το Μεξικό, η Νότια Κορέα, η Ταιβάν, η Πολωνία και η Χιλή, δεν έχουν επηρεασθεί σημαντικά από τη συναλλαγματική κρίση των αναπτυσσομένων χωρών – επειδή οι Οικονομίες τους είναι συγκριτικά υγιέστερες.

Ολοκληρώνοντας, τα μεγαλύτερα ίσως προβλήματα παγκοσμίως έχουν η Ιαπωνία, οι Η.Π.Α. και η Μ. Βρετανία – χώρες που απλά μεταθέτουν τις λύσεις στο μέλλον, αυξάνοντας διαρκώς την ποσότητα χρήματος και διατηρώντας μηδενικά τα βασικά επιτόκια. Ένα από τα βασικότερα εργαλεία τους είναι η χειραγώγηση των αγορών (μετοχές, χρυσός, ομόλογα κλπ.) από τις κεντρικές τους τράπεζες – γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνο για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

.

Υστερόγραφο: Μία από τις μεγαλύτερες ηλεκτρονικές πλατφόρμες συναλλαγών με το διαδικτυακό νόμισμα Bitcoin, η Mt. Gox, εξαφανίσθηκε μέσα στη νύχτα – με την ιστοσελίδα της να είναι εκτός λειτουργίας (www.mtgox.com). Ορισμένοι αναφέρονται στη χρεοκοπία της, λόγω μεγάλης κλοπής, εκ μέρους κάποιων Hackers.

Όπως ήταν φυσικό, η εμπιστοσύνη στο νόμισμα κατέρρευσε – με την τιμή του να πέφτει στα 135 $ (το πρωί στα 500 $ σε μερικές άλλες πλατφόρμες), όταν είχε υπερβεί τα 1.000 $ το 2013.

Ήδη δύο εβδομάδες πριν είχαν σταματήσει οι συναλλαγές στη συγκεκριμένη πλατφόρμα, η έδρα της οποίας είναι το Τόκυο – λόγω τεχνικών δυσκολιών, κατά την ίδια. Οι πελάτες της πλατφόρμας υπολογίζονται στο 1 εκ. – ενώ η ζημία θεωρείται πως θα φτάσει στα  350 εκ. $, λόγω της «διαδικτυακής ληστείας» που έχει μάλλον προκληθεί (από Hackers, όπως αναφέραμε).