Τακούνια ρευστότητας

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

“Ευτυχώς για εμάς, οι άνθρωποι όλων των εθνών δεν μπορούν να κατανοήσουν πως λειτουργεί το τραπεζικό και νομισματικό μας σύστημα – επειδή, εάν μπορούσαν, η επανάσταση δεν θα αργούσε ούτε στιγμή, θα γινόταν πριν από αύριο το πρωί” (Henry Ford)

 .

Άρθρο

Αυτό που διαπιστώνει ο καθένας, μελετώντας την ιστορία των χρηματιστηρίων, είναι πως τα «στερεότυπα» δεν αλλάζουν σχεδόν ποτέ: υπερβολικές πιστώσεις, κερδοσκοπία εκτός ορίων, «αναστολή» της δυσπιστίας, εξάπλωση της άποψης πως αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά, συνεχείς θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν λογικά τη χρηματιστηριακή φούσκα «τραβηγμένες από τα μαλλιά», απληστία κοκ.

Συνήθως βέβαια, όταν συμβαίνουν όλα αυτά, με αποτέλεσμα την κορύφωση των χρηματιστηριακών δεικτών, οι αγορές παραμένουν για κάποιο χρονικό διάστημα μετέωρες – ενώ, κάποια στιγμή μετά, εντελώς απρόσμενα, ο πανικός διαδέχεται την απληστία και ακολουθεί νομοτελειακά η κατάρρευση.

Η σημερινή άνοδος των χρηματιστηρίων, ειδικά στις Η.Π.Α., σε αντίθεση με τις υπόλοιπες του παρελθόντος, οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά και μόνο στην αύξηση της ποσότητας χρήματος εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών – στα τεχνητά «τακούνια ρευστότητας», τα οποία φόρεσαν στην πραγματική οικονομία, για να αποκρύψουν την τρομακτική της «συρρίκνωση».

Εν τούτοις, δύσκολα μπορεί να κρυφτεί το γεγονός ότι, ο ρυθμός ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας, παρά τις τεράστιες ποσότητες χρήματος που δαπανώνται, ήταν μόλις 1,2% (τέταρτο τρίμηνο) – ενώ τα αυξημένα κέρδη των επιχειρήσεων, τα οποία αιτιολογούν κάπως τις τιμές των μετοχών τους (ανάλυση), οφείλονται στη «ληστεία» του εργατικού τους δυναμικού, με τους πραγματικούς μισθούς να ευρίσκονται σε ελεύθερη πτώση (άρθρο μας «Ενδείξεις παγκόσμιου κραχ»).

Ειδικότερα, η κυβέρνηση των Η.Π.Α ισχυρίζεται πως τα δύσκολα, το ζενίθ της κρίσης δηλαδή ήταν το 2009, με την ανεργία στο 10,3% και το ΑΕΠ στα 14,35 τρις $ – αφού η ανεργία σήμερα έχει μειωθεί στο 7% και το ΑΕΠ πλησιάζει τα 17 τρις $.

Όμως, η μείωση του μέσου πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών κατά 4% σε σχέση με το 2009 (διάγραμμα), παρά τη σωρευτική αύξηση του ΑΕΠ κατά 18% περίπου, οδηγεί σε διαφορετικά συμπεράσματα – ένα από τα οποία είναι πως η υπερδύναμη ψεύδεται ασύστολα, παραποιώντας τα στατιστικά της στοιχεία.

.

.

Είναι προφανές δε ότι επαναλαμβάνονται τα λάθη του παρελθόντος, με το διοικητή της Fed να έχει επικεντρωθεί στο τι συνέβη μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1929 –  παραβλέποντας δυστυχώς τα αίτια που προκάλεσαν την κατάρρευση των χρηματιστηρίων, έχοντας ως αποτέλεσμα την ύφεση.

Αναλυτικότερα, δεν δίνεται η απαιτούμενη σημασία στο γεγονός πως η τότε Fed (κυρίως της Νέας Υόρκης), είχε ενεργήσει σχετικά ανάλογα με τη σημερινή, τη δεκαετία του 1920, όσον αφορά την ποσοτική διευκόλυνση – αυξάνοντας τη ρευστότητα και χαμηλώνοντας τα επιτόκια, μέσω της απ’ ευθείας αγοράς κρατικών ομολόγων. Δημιούργησε λοιπόν μία τεχνητή ευφορία, η οποία τελείωσε με το χειρότερο δυνατό τρόπο – ενώ στο διάγραμμα που ακολουθεί φαίνονται καθαρά οι ομοιότητες με τότε.

.

.

Το γράφημα πάντως δηλώνει ότι, το κραχ θα ακολουθήσει αργότερα – αφού ολοκληρωθεί η φούσκα και όταν πάψει να αυξάνει το ύψος των «τακουνιών ρευστότητας» η Fed – αντιλαμβανόμενη πως δεν μπορεί να κρύψει ότι συνεχώς «κονταίνει» η οικονομία για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ κινδυνεύει όλο και περισσότερο να στραβοπατήσει, λόγω ακριβώς των ψηλών τακουνιών. Φυσικά δε, όσο πιο ψηλότερα είναι τα τακούνια, τόσο μεγαλύτερη η πτώση – ας ελπίσουμε όχι θανατηφόρα.

To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)

Η ΕΛΛΑΔΑ

Στην Ελλάδα τώρα, η οικονομική κατάσταση της οποίας είναι μάλλον χειρότερη από αυτήν των Η.Π.Α., αν και με πολλές ομοιότητες, ακούσαμε έκπληκτοι τον πρωθυπουργό να ανακοινώνει ακόμη μία φορά πως «το εμπορικό έλλειμμα έχει ισοσκελισθεί».

Επειδή θεωρούμε πως ο πρωθυπουργός ο οποίος έχει σπουδάσει οικονομικά, είναι αδύνατον να ανακοινώνει ανακριβή στοιχεία, παραθέτουμε το κατωτέρω διάγραμμα, από το οποίο φαίνεται πως το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας δεν είναι ισοσκελισμένο – δεν ήταν άλλωστε ποτέ, εκτός εάν το διάγραμμα δεν είναι σωστό:

.

.

Πάντως, εάν ήταν πράγματι ισοσκελισμένο, τότε η Ελλάδα θα είχε μεγάλες ελπίδες εξόδου από την κρίση – αφού θα σήμαινε, μεταξύ άλλων, πως ο παραγωγικός της ιστός αποκαταστάθηκε πλήρως. Εν τούτοις, μάλλον δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο – ενώ ο πρωθυπουργός είπε μία δεύτερη, πολύ πιο τρομακτική ανακρίβεια, ισχυριζόμενος πως η ανταγωνιστικότητα της πατρίδας μας αυξήθηκε.

Στα πλαίσια αυτά υπενθυμίζουμε (ανάλυση) την «πραγματική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία» του «ελληνικού ευρώ», σε σχέση με τα υπόλοιπα ευρώ – αφού, με τη βοήθεια της, «καταρρέει» εντελώς ο μύθος της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της χώρας μας.

Στο διάγραμμα που ακολουθεί, το οποίο καταρτίσθηκε από ένα οικονομολόγο με τη βοήθεια στοιχείων της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), συγκρίνονται ορισμένες χώρες, σε σχέση με την εξέλιξη των πραγματικών, σταθμισμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων τους (REER – Real Effective Exchange Rate) – όπου 100 ο Ιανουάριος του 2008.

.

.

Όπως τεκμηριώνεται από το παραπάνω διάγραμμα, η πραγματική ισοτιμία του ελληνικού ευρώ, δεν άλλαξε ουσιαστικά καθόλου – αφού διαμορφώθηκε τον Ιούλιο του 2013 στο 99,6 έναντι 100 του Ιανουαρίου του 2008.

Αυτό σημαίνει πως, παρά το ότι τόσο οι μισθοί, όσο και το κόστος παραγωγής μειώθηκαν αρκετά στην Ελλάδα, οπότε θα έπρεπε να αυξηθεί αισθητά η ανταγωνιστικότητα της, δεν υπήρξε καμία συγκριτική καλυτέρευση – ενώ σε άλλες χώρες ο δείκτης REER μειώθηκε, οπότε αυξήθηκε η ανταγωνιστικότητα τους (αν και φαίνεται να αυξάνεται ο δείκτης, οπότε να μειώνεται η ανταγωνιστικότητα τους, μετά το 2012).

Επομένως, η πολύκροτη «εσωτερική υποτίμηση», με βάση την οποία θα αυξανόταν δήθεν η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας, απέτυχε παταγωδώς, Κατ’ επέκταση, οι αιματηρές θυσίες των εργαζομένων ήταν περιττές – αφού δεν προσέφεραν απολύτως τίποτα στην ελληνική οικονομία, παρά το ότι καταδίκασαν χιλιάδες ανθρώπους στην πείνα και στην εξαθλίωση.

 .

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τα οικονομικά προβλήματα δεν λύνονται ούτε με την απόκρυψη τους, με το να τα σπρώχνει κανείς κάτω από το χαλί δηλαδή, όπως συμβαίνει στις Η.Π.Α., ούτε με ηχηρά ψέματα – όπως φαίνεται ότι επιδιώκει η ελληνική κυβέρνηση, συνειδητά ή μη. Αντίθετα, απαιτείται ειλικρίνεια, ρεαλισμός και σοβαρότητα, έτσι ώστε να επιλεχθούν οι σωστές λύσεις, πριν είναι ακόμη πολύ αργά.

Πόσο μάλλον όταν κατά την άποψη πολλών, είμαστε μάρτυρες όχι απλώς μίας προσωρινής παγκόσμιας κρίσης και μίας προβληματικής ανάπτυξης, φαινομένων που ίσως επιδεινώνονται λόγω των λανθασμένων πολιτικών που έχουν επιλεχθεί, αλλά συμπτωμάτων μίας μόνιμης απώλειας σε δυναμικότητα, η οποία πρέπει να αναμένουμε ότι θα συνεχισθεί – αποτελώντας ενδεχομένως το κυρίαρχο θέμα των τελευταίων σκηνών του άκρατου νεοφιλελευθερισμού.